YY

http://www.mediafire.com/file/a4cmvy1mccouc3k/10%20Sep%202010%20Yeyintnge%27s%20diary.doc

http://www.mediafire.com/file/jlc62t2o265yuc4/10%20Sep%202010%20Yeyintnge%27s%20diary.pdf

10 Sep 2010 Yeyintnge's Diary

“စစ္တပ္ဆုိေတာ့ သက္ေသလုိက္မေပးရဲၾကဘူး ...”

ဧရာဝတီ Friday, September 10, 2010 အင္တာဗ်ဴး

စစ္တပ္က ပစ္သတ္လုိ႔ ေသဆုံးသြားတဲ့ လူငယ္ ႏွစ္ဦးရဲ႕ စ်ာပန အခမ္းအနား (ဓာတ္ပုံ - ဧရာ၀တီ)

Play | Stop | Next | Previous

တတိယလွိဳင္းဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြ ကမာၻတ၀ွမ္းမွာ က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ ထြက္ေပၚလာျပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ လွဳပ္ရွားမွဳေခါင္းေဆာင္ေတြက ဦးစီးက်င္းပတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ၊ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြက ဦးစီးက်င္းပတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြနဲ႕ အာဏာရွင္ေတြက ဦးစီးက်င္းပတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ဆိုျပီး ေရြးေကာက္ပြဲအမ်ိဳးမ်ိဳးက အသြင္သ႑ာန္မ်ိဳးစံုနဲ႕ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ အမ်ားအျပား ေပၚထြက္လာတာနဲ႕အမွ် ဒီေရြးေကာက္ပြဲေတြရဲ႕ တရားမွ်တမွဳရွိမရွိ၊ လြတ္လပ္မွဳရွိမရွိ စတဲ့ အခ်က္ေတြေပၚမွာ အေျခခံျပီး ေရြးေကာက္ပြဲကို ဆန္႕က်င္သပိတ္ ေမွာက္မွဳေတြလဲ ေပၚထြက္လာျပန္ပါတယ္။ ဒီလိုေပၚထြက္လာတာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြက ဘာေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို သပိတ္ေမွာက္ၾကသလဲ၊ သပိတ္ေမွာက္ရာမွာ ဘယ္လိုသပိတ္ အမ်ိဳးအစားေတြကို ျပဳလုပ္ၾကသလဲ၊ သပိတ္ေမွာက္ျခင္းရဲ႕ အက်ိဳးဆက္က ဘာေတြလဲ၊ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ဟာ ထိေရာက္မွဳ ရွိႏိုင္ပါသလား ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းေတြကလဲ လူအမ်ားၾကားမွာ သံုးသပ္ေဆြးေႏြးစရာ ျဖစ္လာျပန္ပါတယ္။



ေရြးေကာက္ပြဲအား သပိတ္ေမွာက္ရျခင္း အေၾကာင္းရင္းမ်ား

၂၁ ရာစု မတိုင္မီကာလက ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေမွာက္ရျခင္း အေၾကာင္းရင္းေတြကို ပညာရွင္ေတြက သံုးသပ္ေလ့လာၾကရာမွာ အေၾကာင္းရင္းႏွစ္ခ်က္ကို ေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါတယ္။ ပထမတခ်က္က ႏိုင္ငံေရးတည္ျငိမ္မွဳ အားနည္းခ်က္ (Lack of Political Stability) ျဖစ္ျပီး၊ ဒုတိယအခ်က္ကေတာ့ ပါတီစနစ္ အင္စတီက်ဴရွင္းနာလိုင္းေဇးရွင္း အားနည္းခ်က္ (Lack of Party system institutionalization) တို႕ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၁ ရာစုထဲ ေရာက္လာတဲ့အခါမွာေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲတရားမွ်တမွဳ မရွိျခင္း (electoral unfairness) က ပိုျပီး ေရပန္းစားလာခဲ့ပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ကလဲ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေမွာက္ရျခင္း အေၾကာင္းရင္းဟာ တရားမွ်တမွဳမရွိျခင္းေၾကာင့္ တခုတည္း မဟုတ္ပဲ ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္ျပိဳင္တဲ့အခါ ေသခ်ာေပါက္ အရွံဳးေပၚျခင္း (Certain Loss) ကို ရင္မဆိုင္လိုျခင္းေၾကာင့္လိုလဲ ဆိုၾကပါတယ္။

လက္တင္အေမရိကတိုက္က ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေတြရဲ႕ ပါတီစနစ္ အင္စတီက်ဴရွင္နာလိုင္းေဇးရွင္းကို ေလ့လာခဲ့တဲ့ Mainwaring နဲ႕ Scully တို႕ကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေတြဟာ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပတဲ့ အစိုးရရဲ႕ တရား၀င္မွဳ (legitimacy) ကို တိုက္ရိုက္စိန္ေခၚခ်က္ေတြ ျဖစ္ေၾကာင္း ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီေတြအေနနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္ျပီး အႏိုင္ယူျခင္းထက္ ေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ တရား၀င္မွဳကိုသာ ေမးခြန္းထုတ္စိန္ေခၚမွဳ ျပဳလုပ္ျခင္း ျဖစ္တဲ့ inchoate party systems ကို အသံုးျပဳတာ ျဖစ္ပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္လဲ အတိုက္အခံပါတီေတြအေနနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲတရား၀င္မွဳကို ေမးခြန္းထုတ္စိန္ေခၚမွဳ ျပဳလုပ္ရျခင္းဟာ ေရြးေကာက္ပြဲ တရားမွ်တမွဳ မရွိျခင္းေၾကာင့္လား၊ ႏိုင္ငံေရးမတည္ျငိမ္မွဳေၾကာင့္ ေပၚေပါက္လာတဲ့ reflexive reaction ေၾကာင့္လား၊ ေသခ်ာေပါက္ျဖစ္ႏိုင္ေခ် အရွံဳးေၾကာင့္လား ဆိုတာကိုေတာ့ သူတို႕ရဲ႕ ေရးသားခ်က္ေတြထဲမွာ ဆန္းစစ္ထားျခင္း မရွိခဲ့ပါဘူး။

အာဖရိကတိုက္ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေမွာက္မွဳေတြကို ေလ့လာခဲ့တဲ့ Michael Bratton ကေတာ့ အာဖရိကတိုက္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေမွာက္မွဳေတြ ေပၚထြက္လာျခင္းနဲ႕ ဒုတိယအၾကိမ္ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ထပ္မံ က်င္းပရျခင္းဟာ ေရြးေကာက္ပြဲတရားမွ်တမွဳ မရွိျခင္း (electoral unfairness) နဲ႕ ပိုျပီး ဆက္စပ္တယ္လို႕ ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။ အစိုးရက်င္းပတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ အမွန္တကယ္ မဲခိုးလိမ္လည္မွဳေတြ ရွိလာတဲ့ အခါမွာ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ဆန္႕က်င္သပိတ္ေမွာက္ျပီး ဒုတိယအၾကိမ္ ေရြးေကာက္ပြဲထပ္မံက်င္းပဖို႕ ေတာင္းဆိုမွဳေတြ ေပၚထြက္လာတတ္တာေတြ ရွိသလို၊ အစိုးရက မဲခိုးမဲလိမ္ႏိုင္ဖြယ္ရွိတယ္လို႕ ယူဆလာၾကတဲ့ အခါမွာလဲ ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို ၾကိဳတင္ဆန္႕က်င္ သပိတ္ေမွာက္မွဳေတြ ရွိလာႏိုင္ေၾကာင္း ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ အာဖရိကတိုက္ ေရြးေကာက္ပြဲ (၅၃) ခုကို ေလ့လာခဲ့တဲ့ Lindberg ဆိုသူကလဲ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရး ပါတီေတြ ပါ၀င္မွဳဟာ လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲ ျဖစ္ႏိုင္ျခင္း ရွိမရွိ ဆိုတဲ့ အခ်က္အေပၚ ဆန္းစစ္သံုးသပ္မွဳေတြနဲ႕ သက္ဆိုင္ေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။

အျခားတဘက္မွာလဲ အခ်ိဳ႕ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ေတြက ေရြးေကာက္ပြဲ သပိတ္ေမွာက္မွဳေတြ ေပၚထြက္လာရျခင္းဟာ ေရြးေကာက္ပြဲတရားမွ်တမွဳနဲ႕ ပတ္သက္ဆက္စပ္မွဳ မရွိေၾကာင္း ျငင္းဆိုခဲ့ၾကျပန္ပါတယ္။ Robert Pastor ဆိုသူက အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီေတြအေနနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္ရျခင္းဟာ သူတို႕ရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြကို သိျမင္ျပီး ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အရွံဳးေပၚမွာ စိုးရိမ္ျခင္းေၾကာင့္လို႕ အဆိုျပဳခဲ့ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္အရွံဳးကို ျပည္သူေတြဆီ ခ်ျပလိုက္ရျခင္းထက္ ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္ျပီး အစိုးရအေပၚ သံသယၾကီးမားလာေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္းက ပိုျပီး သိကၡာရွိႏိုင္ေၾကာင္း ယူဆခ်က္ေတြေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေတြ ေပၚထြက္လာရတာလို႕ ပညာရွင္အခ်ိဳ႕က ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့ၾကပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပတဲ့ အစိုးရေတြရဲ႕ ထိပ္တန္းေခါင္းေဆာင္မ်ားကလဲ အလားတူမွတ္ခ်က္မ်ိဳးကို ေဖာ္ျပေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ၁၉၉၅ ခု၊ ေဟတီး ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီရဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေမွာက္မွဳအေပၚ အစိုးရထိပ္တန္းေခါင္းေဆာင္မ်ားက ' အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီမွာ လူထုေထာက္ခံမွဳ မရွိဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္ရင္ ရွံဳးမယ္ဆိုတာ သိတဲ့အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲမ၀င္ပဲ သပိတ္ေမွာက္တာျဖစ္တယ္' လို႕ မွတ္ခ်က္ေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္၊ ဗင္နီဇြဲလား ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္မွာလဲ Chavez က 'မဲခိုးတယ္ဆိုတာဘာကို ေျပာတာလဲ။ အတိုက္အခံေတြဘက္မွာ လူထုရဲ႕ ေထာက္ခံမွဳ မရွိဘူးဆိုတဲ့ အမွန္တရားကို လက္ခံဖို႕သင့္ျပီ။ အမွန္တရားကို လက္မခံပဲ သပိတ္ေမွာက္တာဟာ ႏိုင္ငံေရးလုပ္ၾကံတာပဲ' လို႕ ဆိုခဲ့ဖူးပါတယ္။

ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Beaulieu နဲ႕ Hyde ကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေတြဟာ ႏိုင္ငံတကာက အကဲခတ္ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္သူေတြ ရွိေနခ်ိန္ေတြမွာ ေပၚထြက္လာတတ္တယ္လို႕ ဆိုခဲ့ပါတယ္။ တခါတရံမွာ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပတဲ့ အစိုးရဟာ ႏိုင္ငံတကာက ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြကို ဖိတ္ၾကားျပီး၊ ေရြးေကာက္ပြဲတရားမွ်တမွဳ ရွိသေယာင္ အေပၚယံဗန္းျပမွဳေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ ေနာက္ကြယ္မွာေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြ ေဖာ္ထုတ္လို႕ မရႏိုင္မယ့္ overt fraud ေတြကို အသံုးျပဳျပီး အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြ အရွံဳးေပၚေအာင္ ျပဳလုပ္လာပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံေရးပညာရပ္က ဒါကို Prudent manipulation လို႕ ေခၚေ၀ၚသတ္မွတ္ပါတယ္။ ဒီလိုနည္းလမ္းကို အစိုးရက က်င္းပလာတဲ့အခါ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီေတြအေနနဲ႕ အစိုးရကို overt fraud လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို ႏိုင္ငံတကာေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြ သိျမင္သြားေစလိုတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္ ေလ့ရွိၾကပါတယ္။

သပိတ္အမ်ိဳးအစားမ်ား

ေရြးေကာက္ပြဲဆန္႕က်င္ေရးသပိတ္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အစိုးရဆန္႕က်င္ေရးလွဳပ္ရွားမွဳ သပိတ္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေက်ာင္းသား အခြင့္အေရးသပိတ္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အလုပ္သမား၊ လယ္သမားအခြင့္အေရးသပိတ္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ သပိတ္ေမွာက္ရျခင္း ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြနဲ႕ ေတာင္းဆိုခ်က္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားႏိုင္ေပမယ့္ သပိတ္သ႑ာန္ အမ်ိဳးအစားၾကီး ႏွစ္မ်ိဳးအေပၚမွာပဲ ျမစ္ဖ်ားခံလာတတ္ပါတယ္။ ပထမတမ်ိဳးကေတာ့ ျငိမ္းခ်မ္းစြာ အၾကမ္းမဖက္ေရးလမ္းစဥ္ေပၚ အေျခခံတဲ့ (Gandhian) သပိတ္အမ်ိဳးအစား ျဖစ္ျပီး၊ ဒုတိယသပိတ္အမ်ိဳးအစားကေတာ့ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳသပိတ္ေတြမွာ လက္နက္အင္အားကို ေပါင္းစပ္အသံုးျပဳတဲ့ (Fearonian) သပိတ္အမ်ိဳးအစားပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

Gandhian သပိတ္အမ်ိဳးအစားကို လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးအင္အားအသံုးျပဳမွဳမရွိတဲ့ အတိုက္အခံေတြက သံုးစြဲေလ့ရွိပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေတြမွာ Gandhianသပိတ္အမ်ိဳးအစားကို ဦးေဆာင္ဆင္ႏႊဲတဲ့ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြက ျပည္တြင္းမဲေပးမယ့္ ျပည္သူလူထုနဲ႕ ျပည္ပႏိုင္ငံတကာ အသုိင္းအ၀ိုင္းက လူေတြရဲ႕ မ်က္လံုးမွာ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပမယ့္ အစိုးရနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲကို တရားမ၀င္သူေတြအေနနဲ႕ ျမင္သြားေစေရးကိုပဲ ဦးစားေပးလုပ္ပါတယ္။ ဒီလိုလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ သူတို႕ပါတီရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပန္းတိုင္ေရာက္ရွိေရးကို ျပည္သူလူထုနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းက ကူညီေဆာင္က်ဥ္း ေပးသြားမယ္လို႕ ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကပါတယ္။ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီအေနနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္ျခင္းအေပၚမွာ ျပည္သူလူထုက အားေပးေထာက္ခံျပီး မဲမေပးပဲ ေနျခင္း၊ ေရြးေကာက္ပြဲကို ဆန္႕က်င္ျခင္းေတြ ျပဳလုပ္လာမယ္လို႕ ယူဆထားၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းအေနနဲ႕လဲ ေရြးေကာက္ပြဲကို အသိအမွတ္မျပဳပဲ သံတမန္ေရးရာ ဖိအားေတြ ျပဳလုပ္လာမယ္လို႕ ယူဆထားၾကပါတယ္။

လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးအင္အားနဲ႕ အမာခံလူထုအင္အား ျပည့္စံုေတာင့္တင္းတဲ့ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြကေတာ့ Fearonian သပိတ္အမ်ိဳးအစားကို အသံုးျပဳပါတယ္။ သပိတ္စံု၊ သူပုန္ထနည္းလမ္းေတြကို အသံုးျပဳျပီး လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ လူထုတိုက္ပြဲကို ေပါင္းစပ္အသံုးျပဳပါတယ္။ Gandhian သပိတ္ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႕ မတူတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ Fearonian သပိတ္ေခါင္းေဆာင္ေတြက ေရြးေကာက္ပြဲ legitimacy ကို စိန္ေခၚျပီး၊ လူထုနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာက သူ႕အလိုလို အကူအညီေပးလာမယ့္ အခ်ိန္ကို ထိုင္ေစာင့္ေနသူမ်ား မဟုတ္ပါဘူး။ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ေတာင္းဆိုခ်က္ေတြကို အစိုးရဘက္က မလိုက္ေလ်ာရင္ အစိုးရကို ျဖဳတ္ခ်ႏိုင္မယ့္ ေတာ္လွန္ေရးလွဳပ္ရွားမွဳေတြအတြက္ကိုပါ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္တည္ေဆာက္ျပီး စုဖြဲ႕ေလ့ရွိပါတယ္။ လူထုတရပ္လံုးပါ၀င္လာမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲဆန္႕က်င္ေရး လူထုလွဳပ္ရွားမွဳၾကီးေတြကို ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ဖို႕ ၾကိဳးပမ္းေလ့ရွိပါတယ္။ အစိုးရရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကို ပ်က္ယြင္းေစႏိုင္မယ့္ အင္အားကို စုစည္းျပီးမွ အစိုးရရဲ႕ တရား၀င္မွဳ ကို စိန္ေခၚျခိမ္းေခ်ာက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ေနာက္ထပ္ခြဲျခားမွဳ သ႑ာန္တမ်ိဳးကေတာ့ သပိတ္ၾကီး (Major boycott) နဲ႕ သပိတ္ငယ္ (Minor boycott) ကြဲျပားမွဳ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္မွာ အတိုင္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီၾကီးအပါအ၀င္ အတိုက္အခံ အင္အားစုအမ်ားက ပါ၀င္တယ္ဆိုရင္ ဒါကို သပိတ္ၾကီးလို႕ ေခၚဆိုႏိုင္ပါတယ္။ သပိတ္ၾကီးမွာမ်ားေသာအားျဖင့္ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီၾကီးတခုအပါအ၀င္ ႏိုင္ငံေရးပါတီငယ္မ်ား၊ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ပူးေပါင္းပါ၀င္ေလ့ရွိေပမယ့္ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းအားလံုးက ညီညီညြတ္ညြတ္ စုေပါင္းဆင္ႏႊဲတဲ့ (Unified opposition election boycott) ကေတာ့ အေတာ္ရွားပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းၾကီးေတြအားလံုးက သပိတ္ေမွာက္ေရးကို သေဘာတူညီခဲ့ရင္ေတာင္ အစိုးရရဲ႕ အာဏာစက္ကုိ မလြန္ဆန္ႏိုင္တဲ့ ပါတီငယ္ေလးေတြနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြက ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ပါ၀င္ယွဥ္ျပိဳင္ေနဦးမွာ ျဖစ္လို႕ပါပဲ။ တကယ္လို႕ ႏိုင္ငံေရးပါတီငယ္ေလးေတြနဲ႕ တဖြဲ႕စီပ်ံ႕က်ဲေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြက ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္တာဆိုရင္ေတာ့ ဒါကို သပိတ္ငယ္လို႕ သတ္မွတ္ေလ့ရွိပါတယ္။

၁၉၉၀ ေနာက္ပိုင္းကာလ ကမၻာတ၀ွမ္းမွာ ေပၚေပါက္ခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေတြမွာ ဒီလို ကြဲျပားတဲ့ သပိတ္အမ်ိဳးအစားသ႑ာန္ေတြကို ေတြ႕ရွိႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ (၁၉၉၀) မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အီဂ်စ္ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္နဲ႕ ၁၉၈၃ ခုႏွစ္မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ဂ်ေမကာ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေတြမွာ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီအမ်ားစုက ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္ေရးကို ျငိမ္းခ်မ္းစြာနဲ႕ပဲ ျငင္းဆန္ခဲ့ၾကတဲ့အတြက္ Major, Gandhian သပိတ္ အမ်ိဳးအစား အျဖစ္ သတ္မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ (၁၉၉၃) ခုႏွစ္မွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ ပါကစၥတန္ေရြးေကာက္ပြဲကို MOM က သပိတ္ေမွာက္မွဳကိုေတာ့ Minor, Gandhian သပိတ္အမ်ိဳးအစား အျဖစ္ပဲ သတ္မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ အရြယ္အစားနဲ႕ လူအင္အားအရ ၾကီးမားေပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေမွာက္မွဳမွာ တႏိုင္ငံလံုးအေရးကို ေတာင္းဆိုျခင္းမရွိပဲ အုပ္စုတစုအခြင့္အေရးကိုသာ ေတာင္းဆိုခဲ့တာေၾကာင့္ သပိတ္ၾကီးလို႕ သတ္မွတ္လို႕ မရႏိုင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

သပိတ္ငယ္ေလးေတြမွာ လက္နက္အင္အားသံုးေျဖရွင္းမွဳနဲ႕ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ေတာ္လွန္မွဳေတြ ပါ၀င္လာတဲ့အခါ Minor, Fearonian သပိတ္အမ်ိဳးအစားလို႕ သတ္မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဥပမာ- ၁၉၈၈ ခု၊ သီရိလကၤာ ေရြးေကာက္ပြဲမွာတုန္းက ပါတီငယ္ေလးတခုျဖစ္တဲ့ JVP ပါတီဟာ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေမွာက္ျခင္း၊ လံုျခံဳေရး၀န္ထမ္းမ်ား၊ အရပ္ဘက္၀န္ထမ္းမ်ားႏွင့္ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ျခင္း စတာေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္က ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ Cote d’Ivoire ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္နဲ႕ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္က ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အင္ဒိုနီးရွား ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေတြမွာေတာ့ အစိုးရလက္ကိုင္ဒုတ္ေတြနဲ႕ ျပည္သူလူထုအၾကား ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္တဲ့ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳေတြ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့အတြက္ Major, Fearonian သပိတ္ အမ်ိဳးအစားလို႕ သတ္မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းေတြနဲ႕ ထိေရာက္ႏိုင္မွဳက ဦးေဆာင္သူေတြ က်င့္သံုးတဲ့ သပိတ္အမ်ိဳးအစားေပၚမွာ မူတည္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေမွာက္ျခင္း၏ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္း
ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေမွာက္ျခင္းရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းေတြကို မေဖာ္ျပခင္မွာ ဒီမိုကေရစီနည္းလမ္းမက်ပဲ အာဏာရယူထားတဲ့ အစိုးရေတြက ဦးေဆာင္ျပီး ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပရျခင္းရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားေတြကို ေလ့လာသိရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ဒီမိုကေရစီ နည္းလမ္းမက်ပဲ အာဏာရယူထားတဲ့ အစိုးရေတြဆိုတာ တိုင္းျပည္ရဲ႕ အာဏာကို လက္နက္နဲ႕ ျခိမ္းေခ်ာက္ျပီး သိမ္းပိုက္ရယူထားတဲ့ အစိုးရေတြနဲ႕ မသမာနည္းလမ္းေတြအသံုးျပဳျပီး ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အာဏာရယူထားတဲ့ အစိုးရေတြကို ဆိုလိုပါတယ္။ ဒီလို အစိုးရေတြအေနနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲမက်င္းပပဲ အာဏာကို ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းထားလို႕ မရႏိုင္ဘူးလားလို႕ အခ်ိဳ႕က ဆိုတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲ မက်င္းပပဲ အာဏာဆက္ယူထားတဲ့အခါ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပမွာ တရား၀င္မွဳ (legitimacy) မရတဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံေရး၊ သံတမန္ေရး၊ စစ္ေရး၊ စီးပြားေရးေတြမွာ အခက္အခဲေတြ အမ်ားၾကီး ေတြ႕ၾကရပါတယ္။ အဆိုးဆံုးက ျပည္သူေတြက အစိုးရကို ျဖဳတ္ခ်ဖို႕ ၾကိဳးပမ္းမွဳေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီအခါမွာ အစိုးရအေနနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲ တခု ျပဳလုပ္မလား၊ မလုပ္ဖူးလားဆိုတာကို စတင္တြက္ခ်က္လာရပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲကို မလုပ္ရင္ ျပည္သူေတြက တခ်ိန္မဟုတ္တခ်ိန္မွာ ဒီအစိုးရကို ျဖဳတ္ခ်မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပျပီး၊ legitimacy ရလာႏိုင္မယ့္ အခြင့္အေရးကို အစိုးရဘက္က စတင္ၾကိဳးပမ္းလာေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီလိုက်င္းပတဲ့အခါမွာ လြတ္လပ္ျပီး၊ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲကို က်င္းပဖို႕ ၾကိဳးပမ္းတဲ့ အစိုးရဆိုတာကေတာ့ အေတာ္ကို ရွားပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ အစိုးရပါတီ ကိုယ္တိုင္ (သို႕) အစိုးရခါးပိုက္ေဆာင္ ပါတီေတြ အႏိုင္ရဖို႕အတြက္ကိုပဲ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ ၾကိဳးပမ္းေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါကို ျပည္သူေတြက မရိပ္မိတဲ့ အခ်ိန္ေတြနဲ႕ ရိပ္မိေပမယ့္ ႏိုင္ငံေရးႏိုးၾကားမွဳ ေရခ်ိန္က ေလ်ာ့ပါးေနတဲ့ အခ်ိန္မ်ိဳးမွာ ဆိုရင္ ဒီေရြးေကာက္ပြဲမွာ လူထုပါ၀င္မွဳ ရာခိုင္ႏွဳန္းျမင့္မားျပီး အစိုးရပါတီ (သို႕) အစိုးရခါးပိုက္ေဆာင္ပါတီေတြက အႏိုင္ရသြားေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီအခါမွာ ေရြးေကာက္ပြဲအသစ္နဲ႕ ျပန္ျပီး တက္လာတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ legitimacy ရသြားႏိုင္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Schedler ကေတာ့ ဒါကို electoral autocracy လို႕ ေခၚေ၀ၚသတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မူလအစိုးရ (သို႕) ခါးပိုက္ေဆာင္ႏိုင္ငံေရးပါတီက အႏိုင္ရျပီး၊ legitimacy ရသြားတဲ့ အေပၚမွာ လူအမ်ားကေတာ့ အစိုးရဘက္က ႏိုင္သြားျပီ၊ ပြဲျပီးသြားျပီလို႕ တြက္ခ်က္တတ္ၾကပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္လဲ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ ျပည္သူလူထုနဲ႕ အတိုက္အခံ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြဘက္က အစိုးရကို ျဖဳတ္ခ်ႏိုင္မယ့္ အခြင့္အေရးေတြအားလံုး ဆံုးရွံဳးသြားတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ၊ အဖြဲ႕အစည္းေတြ စုစည္းျပီး အစိုးရရဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ ေရြးေကာက္ပြဲအတု (fraudulent elections) ျဖစ္ေၾကာင္း၊ မဲခိုးမဲလိမ္ထားမွဳမ်ား ရွိေၾကာင္းကို သက္ေသအေထာက္အထားေတြနဲ႕ လူထုကို ခ်ျပႏိုင္ခဲ့ရင္ ျပည္တြင္းတရား၀င္မွဳ (domestic legitimacy) ကိုသာမက ျပည္ပတရား၀င္မွဳ (international legitimacy) ကိုပါ ေခ်ဖ်က္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအခါမွာ အစိုးရရဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲစီမံကိန္း ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ ပ်က္စီးသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေတြဟာ အစိုးရရဲ႕ election fraud ေၾကာင့္ ေပၚထြက္လာမယ့္ coordination deficiencies ေတြကို ေက်ာ္လႊားျပီး၊ Point of coordination တခုကို လူထုၾကားမွာ တည္ေဆာက္လာႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဆံုမွတ္ကေန အစိုးရဆန္႕က်င္ေရး၊ ျဖဳတ္ခ်ေရး၊ ၾကားျဖတ္အစိုးရဖြဲ႕စည္းေရးစတာေတြကို အဆင့္တိုးျမွင့္ လုပ္ေဆာင္လို႕ ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ ဒီလိုလုပ္ေဆာင္ဖို႕အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ လုပ္ေနစဥ္ကာလမွာကတည္းက ျပင္ဆင္မွဳ အခင္းအက်င္းေတြ လိုအပ္ပါတယ္။

Major Fearonian Boycott ကို ဦးေဆာင္ၾကမယ့္ အတိုက္အခံ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြမွာ ျပင္ဆင္သင့္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းပံုစံေတြ ရွိရပါမယ္။ ဦးေဆာင္မယ့္ အတိုက္အခံအဖြဲ႕ဟာ ႏိုင္ငံေရးပါတီၾကီးတခု ျဖစ္တယ္ဆိုရင္ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Olson က privileged group လို႕ ေခၚေ၀ၚသံုးစြဲခဲ့တဲ့ သပိတ္ေခါင္းေဆာင္ အုပ္စုတစုကို ဖြဲ႕စည္းထားဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီအုပ္စုမွာ ႏိုင္ငံေရးပါတီၾကီးမွ လုပ္ရည္ကိုင္ရည္ရွိတဲ့ ေခါင္းေဆာင္မ်ားပါ၀င္ျပီး သပိတ္ၾကီးကို ဦးေဆာင္ဆင္ႏႊဲရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္လို႕ ႏိုင္ငံေရးပါတီတခုတည္းကေန သပိတ္ကို ဦးေဆာင္ႏိုင္မယ့္ စြမ္းေဆာင္ရည္ မရွိဘူးဆိုရင္ေတာ့ ပ်ံ႕က်ဲေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြအားလံုးကို စုစည္းျပီး၊ ႏိုင္ငံေရး ပညာရွင္ Shelling က k-group လို႕ ေခၚေ၀ၚသတ္မွတ္ခဲ့တဲ့ သပိတ္ေခါင္းေဆာင္ အုပ္စုကို ဖြဲ႕စည္းထားဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီအုပ္စုထဲမွာ ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္တဲ့ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေပါင္းစံုက ကိုယ္စားလွယ္ေတြ စုစည္းျပီး၊ သပိတ္ၾကီးကို ဦးေဆာင္ဆင္ႏႊဲရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ privileged group ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ k-group ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အုပ္စုတစုကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ ကာလမွာကတည္းက ေပၚေပါက္ေနဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ရဲ႕ အခရာျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္းကာလမွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေရြးေကာက္ပြဲလြန္ကာလမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ လူထုအေရးေတာ္ပံုကို အရွိန္ျမွင့္ဦးေဆာင္ရမယ့္ အုပ္စုျဖစ္ေနလို႕ပါပဲ။

Major Gandhian boycott ကို ဦးေဆာင္မယ့္ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြမွာလဲ အခင္းအက်င္းေတြ ျပင္ဆင္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီသပိတ္သ႑ာန္ကို ေရြးခ်ယ္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေတြဆီမွာ အစိုးရကို ျဖဳတ္ခ်ဖို႕၊ ေတာ္လွန္ဖို႕ ဆႏၵ မရွိတတ္ပါဘူး။ အဓိက ႏိုင္ငံေရးရည္မွန္းခ်က္က အစိုးရရဲ႕ တရား၀င္မွဳကို လူအမ်ားက အသိအမွတ္ မျပဳေရးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုႏိုင္ငံေရးရည္မွန္းခ်က္ ျပည့္မွီေရးအတြက္ ပရိသတ္ႏွစ္မ်ိဳး လိုအပ္ပါတယ္။ ပထမတမ်ိဳးက ျပည္တြင္းက ျပည္သူလူထုျဖစ္ျပီး၊ ဒုတိယတမ်ိဳးက ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီပရိသတ္ႏွစ္မ်ိဳးရဲ႕ ေထာက္ခံမွဳကို ရယူႏိုင္မယ့္ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းကို ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္မွသာ အစိုးရအား တရားမ၀င္အစိုးရအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္း (de legitimizing the government) က ေအာင္ျမင္မွာပါ။

ဒီသပိတ္အမ်ိဳးအစားကို အသံုးျပဳတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြအေနနဲ႕ လူထုထဲကို တတ္ႏိုင္သမွ် စိမ့္၀င္ေရာက္ရွိေနေအာင္ ၾကိဳးပမ္းဖို႕ လိုပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲအႏိုင္ရေရး ကင္ပိန္းတခုကို လုပ္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးပါတီၾကီးတခုလိုပဲ တက္တက္ၾကြၾကြနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေမွာက္ေရး ကင္ပိန္းကို တိုင္းျပည္တ၀ွမ္းလံုးမွာ ျပဳလုပ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ တျပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ သံတမန္ ဆက္ဆံေရးအုပ္စုငယ္ေလးေတြ ဖြဲ႕စည္းျပီး၊ ႏိုင္ငံတြင္းမွာ ေရာက္ရွိေနတဲ့ ႏိုင္ငံတကာသံရံုးမ်ားနဲ႕ diplomatic channels ေတြ ဖြင့္ရပါမယ္။ အစိုးရကို အားေပးကူညီေနတဲ့ ႏိုင္ငံတကာအသုိင္းအ၀ိုင္းကိုလဲ တရားမ၀င္အစိုးရအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳလာေအာင္ ဆြဲေဆာင္စည္းရံုးဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ဘယ္လိုသပိတ္အမ်ိဳးအစားကိုပဲ အသံုးျပဳသည္ျဖစ္ေစ၊ အေရးၾကီးဆံုးကေတာ့ ျဖစ္ေပၚေနဆဲ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနကို ထင္ဟပ္ေစမယ့္ ႏိုင္ငံေရးပန္းတိုင္ကို ခ်မွတ္ျပီး၊ ကိုက္ညီမယ့္ သပိတ္အမ်ိဳးအစားကို ေရြးခ်ယ္ႏိုင္ဖို႕က အလြန္ပဲ အေရးၾကီးပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ကေန လူထုလွဳပ္ရွားမွဳၾကီးေတြ ေပၚေပါက္လာျပီး အစိုးရကို ျဖဳတ္ခ်ဖို႕အထိ ႏိုင္ငံေရးပန္းတိုင္ ခ်မွတ္ထားရင္ေတာ့ Major Fearonian Boycott ကို ေရြးခ်ယ္ေဖာ္ေဆာင္ရမွာပါ။ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပတဲ့ အစိုးရနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ တရား၀င္မွဳကို လူထုနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာက အသိအမွတ္မျပဳေရးဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံေရးပန္းတိုင္ကို ခ်မွတ္ထားရင္ေတာ့ Major Gandhian boycott ကို ေရြးခ်ယ္ေဖာ္ေဆာင္ရမွာပါ။ ဒီအမ်ိဳးအစားႏွစ္ခုကို ေဖာ္ေဆာင္ရမယ့္ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းေတြ မတူပါဘူး။

ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ျပဳလုပ္ရျခင္းရဲ႕ အေျခခံႏိုင္ငံေရးပန္းတိုင္ကို တိတိက်က် မေဖာ္ထုတ္ပဲနဲ႕ သပိတ္ျပဳလုပ္မွဳေတြ ရွိလာခဲ့ရင္ ေပၚထြက္လာတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းေတြက Major Fearonian Boycott လိုလို၊ Major Gandhian boycott လိုလိုေတြ ျဖစ္ျပီး မေရမရာနဲ႕ ထိေရာက္မွဳ မရွိပဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အစိုးရျဖဳတ္ခ်ေရး၊ ၾကားျဖတ္အစိုးရဖြဲ႕စည္းေရးဆိုတဲ့ ေၾကြးေၾကာ္သံကို ေအာ္ျပီး၊ ခင္းက်င္းေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းက Major Gandhian boycott ကို ခင္းက်င္းေနရင္ လူထုရဲ႕ ယံုၾကည္ကိုးစားမွဳ ေလ်ာ့နည္းသြားႏိုင္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲတရား၀င္မွဳမရရွိေရးကို ဦးတည္ျပီး၊ ခင္းက်င္းေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရး အခင္းအက်င္းက Major Fearonian Boycott ျဖစ္ေနျပန္ရင္လဲ ဆင္ေတာ္နဲ႕ ခေလာက္ျဖစ္ျပီး တပ္ကၽြံတာေတြ၊ မလိုအပ္ပဲ အင္အားျဖဳန္းတီးမိတာေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္တိုင္းမွာ ျဖစ္ေပၚလာမယ့္ ႏိုင္ငံေရးအက်ိဳးဆက္ေတြ ရွိစျမဲမို႕ ေရတို၊ ေရရွည္ႏိုင္ငံေရး အက်ိဳးဆက္ေတြကို ဆန္းစစ္ျပီး၊ သင့္ေလ်ာ္မယ့္ ေရတို၊ ေရရွည္ ႏိုင္ငံေရးမူ၀ါဒေတြ ခ်မွတ္ထားဖို႕လဲ လိုအပ္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္၏ ေရတိုႏိုင္ငံေရးအက်ိဳးဆက္မ်ား
ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္အမ်ိဳးအစားေပၚမွာ မူတည္ျပီး ျဖစ္ေပၚလာမယ့္ ႏိုင္ငံေရးအက်ိဳးဆက္ေတြကလဲ ကြဲျပားမွဳရွိပါတယ္။ Major boycott ေတြကေတာ့ Minor boycott ေတြထက္ ပိုျပီး ၾကီးမားတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအက်ိဳးဆက္ေတြ ရွိပါတယ္။ Major boycott မွာလဲ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကို တိုက္ရိုက္စိန္ေခၚတဲ့ အာဏာရွင္စနစ္ဆန္႕က်င္ေရး၊ လူထုအေရးေတာ္ပံု ေပၚထြက္ေရး၊ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ဖြဲ႕စည္းေရး ေၾကြးေၾကာ္သံေတြပါတဲ့ Major Fearonian Boycott ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး အက်ိဳးဆက္ေတြနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲ အသိအမွတ္မျပဳေရး ေၾကြးေၾကာ္သံေတြပါတဲ့ Major Gandhian boycott ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအက်ိဳးဆက္ေတြက မတူညီျပန္ပါဘူး။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ အမ်ိဳးအစားအားလံုးအတြက္ အေရးၾကီးတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္တရပ္ကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ပါ၀င္မဲေပးတဲ့ လူဦးေရ ရာခိုင္ႏွဳန္း နည္းႏိုင္သမွ် နည္းေစဖို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံေရးပညာရပ္ကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား ပါ၀င္မဲေပးမယ့္ လူဦးေရ အေရအတြက္ကို voter turnout လို႕ သံုးစြဲပါတယ္။ Fearonian boycott ကို ျပဳလုပ္သူေတြကလဲ voter turnout နည္းပါးျခင္းအားျဖင့္ အစိုးရကို ဆန္႕က်င္သူအေရအတြက္ မ်ားေၾကာင္း သက္ေသျပႏိုင္တယ္လို႕ ယူဆထားၾကပါတယ္။ Gandhian boycott ကို ျပဳလုပ္သူေတြကလဲ voter turnout နည္းပါးျခင္းအားျဖင့္ အစိုးရက က်င္းပတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ တရား၀င္မွဳ (legitimacy) ကို လူထုက အသိအမွတ္မျပဳေၾကာင္း သက္ေသျပႏိုင္တယ္လို႕ ယူဆထားၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ voter turnout နည္းပါးမွဳဟာ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ရဲ႕ ေရတို ႏိုင္ငံေရး အက်ိဳးဆက္ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲျပီးဆံုးသြားခ်ိန္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ ထိေရာက္မွဳရွိမရွိကို တိုင္းတာႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းတခုလဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားအေနနဲ႕ voter turnout ေလ်ာ့ေနေစေရးကို လုပ္ငန္းစဥ္တရပ္အေနနဲ႕ ထိထိမိမိ ျပဳလုပ္ႏိုင္မွသာ ဒီေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ဟာ ထိေရာက္မွဳ ရွိပါတယ္။ ဒီလုပ္ငန္းစဥ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႕အတြက္ voter mobilization ျပဳလုပ္ရပါတယ္။ ဒီလို ျပဳလုပ္ရာမွာ ႏိုင္ငံေရးပါတီၾကီးေတြကေန ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ၀င္ျပီး မယွဥ္ျပိဳင္တာနဲ႕ ပါတီမွတ္ပံုတင္ျပီးမွ ေရြးေကာက္ခံကိုယ္စားလွယ္က ျပန္ျပီး ႏွဳတ္ထြက္ျခင္း (candidate withdrawl) ဆိုျပီး နည္းလမ္းႏွစ္မ်ိဳး ရွိပါတယ္။ ပထမတမ်ိဳးက အစိုးရကို တိုက္ရိုက္စိန္ေခၚျပီး လူထုအၾကားမွာ သတင္းစကား ပ်ံ႕ႏွံ႕သြားေစေရးအတြက္ အသံုး၀င္ပါတယ္။ ဒုတိယတမ်ိဳးက ေရြးေကာက္ပြဲကို အသိအမွတ္ျပဳသေယာင္ေယာင္ ျပဳလုပ္ျပီးမွ တရားမွ်တမွဳ မရွိတာေတြကို ေဖာ္ထုတ္ျပီး ႏွဳတ္ထြက္ျခင္း ျပဳလုပ္တာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံေရးေရခ်ိန္ျမွင့္ဖို႕ အသံုး၀င္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြအေနနဲ႕ ဒီလို voter mobilization ကို တဘက္က လုပ္ေနစဥ္မွာပဲ ျပည္သူလူထုကို မဲမေပးပဲေနဖို႕ စည္းရံုးလွံဳ႕ေဆာ္မွဳေတြကလဲ တျပိဳင္နက္တည္း ျပဳလုပ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

voter turnout ေလ်ာ့နည္းျခင္းဟာ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီေတြက မီးေမာင္းထိုးျပတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲတရားမွ်တမွဳမရွိျခင္း၊ လြတ္လပ္မွဳမရွိျခင္းေတြကို သက္ေသထူႏိုင္ရံုသာမက ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ႏိုင္ငံတကာက အျပည့္အ၀ ေထာက္ခံ အားေပးမွဳေတြကိုပါ ေလ်ာ့က်ေစႏိုင္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္နဲ႕ မဲေပးတဲ့ လူဦးေရ ရာခိုင္ႏွဳန္း နည္းပါးမွဳ (low rates of voter turnout)ကို ေပါင္းစပ္ႏိုင္ခဲ့ရင္ ေရြးေကာက္ပြဲကေန ထြက္ေပၚလာမယ့္ အစိုးရသစ္ဟာ စစ္မွန္တဲ့ ဒီမိုကေရစီကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္မယ့္ အစိုးရမဟုတ္ဘူး ဆိုတာကို ျပည္သူလူထုနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာကို ခ်ျပသြားႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္လို႕ ျပည္သူေတြကို မဲမေပး၊ မေနရလို႕ အစိုးရက ကန္႕သတ္ထိန္းခ်ဳပ္လာခဲ့ရင္ေတာ့ ေပးရမယ့္ မဲေတြကို ပယ္မဲေတြ ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ယူရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ (၁၉၆၀)၊ (၁၉၇၀) ကာလေတြတုန္းက အာဂ်င္းတီးနားမွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ ဒီနည္းလမ္းကို အသံုးျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။

တျပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ voter turnout နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အစိုးရေတြက ျပဳလုပ္တတ္တဲ့ election fraud ေတြကို စံုစမ္းေဖာ္ထုတ္ၾကရပါတယ္။ voter turnout နည္းပါးျခင္းဟာ ေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ legitimacy ကို က်ဆင္းေစတယ္ဆိုတာကို အစိုးရကလဲ မသိတာ မဟုတ္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ အစိုးရနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ သိကၡာကို ထိန္းဖို႕အတြက္ voter turnout ျမင့္မားေအာင္ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ မဲခိုး၊ မဲလိမ္တာေတြ လုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါေတြကို ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ဖို႕အတြက္ မဲရံုၾကီးၾကပ္သူမ်ားကို စည္းရံုးသိမ္းသြင္းျခင္း၊ မဲဆႏၵနယ္အလိုက္ voting pattern ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရး အဖြဲ႕မ်ားကို ေျမေပၚေျမေအာက္ အသြင္သ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားျခင္း၊ ႏိုင္ငံတကာ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရး အဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ စာနယ္ဇင္းသမားမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္း စတာေတြကို ျပဳလုပ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေတြမွာ voter turnout နည္းပါးမွဳကို လုပ္ငန္းစဥ္တရပ္အေနနဲ႕ အေကာင္အထည္ေဖာ္ၾကရာမွာ ထိေရာက္မွဳ ရွိတာေတြလဲ ရွိသလို မထိေရာက္တာေတြလဲ ရွိပါတယ္။ ၁၉၉၂ခုႏွစ္မွာ ဂါနာမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေၾကာင့္ မဲေပးသူရာခိုင္ႏွဳန္း ၅၀.၂ ကေန ၂၃.၈ အထိ က်ဆင္းသြားခဲ့ဖူးပါတယ္။ ၁၉၉၆ ခုႏွစ္မွာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေၾကာင့္ မဲေပးသူ သံုးဆယ့္ေလး ရာခိုင္ႏွဳန္း က်ဆင္းသြားခဲ့ဖူးပါတယ္။ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ဘယ္လ္လားရပ္စ္ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္မွာေတာ့ မဲေပးသူ ရာခိုင္ႏွဳန္းက မက်ဆင္းသြားခဲ့ပါဘူး။ ၁၉၉၂ ခုႏွစ္နဲ႕ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္တို႕မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ Cameroon ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္မွာေတာ့ မဲေပးသူ ရာခိုင္ႏွဳန္းက မက်ဆင္းပဲ တက္သြားခဲ့ပါတယ္။ (၁၉၉၀) ခုႏွစ္ကေန (၂၀၀၂) ခုႏွစ္အတြင္း ႏိုင္ငံေပါင္း (၃၂) ႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေမွာက္မွဳ ေပါင္း (၁၃၄) ခုကိုလဲ ပညာရွင္ေတြက ေလ့လာဆန္းစစ္ခဲ့ၾကဖူးပါတယ္။ ဒီလိုေလ့လာဆန္းစစ္ခ်က္ေတြအရ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေမွာက္မွဳဟာ voter turnout ရာခိုင္ႏွဳန္းကို ပ်မ္းမွ် ၅.၄ ရာခိုင္ႏွဳန္းအထိ ေလ်ာ့က်ေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ voter turnout ေလ်ာ့နည္းမွဳဟာ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေမွာက္မွဳရဲ႕ ေရတိုႏိုင္ငံေရးအက်ိဳးဆက္လို႕ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေမွာက္မွဳရဲ႕ ေနာက္ထပ္ေရတိုႏိုင္ငံေရးအက်ိဳးဆက္တခုကေတာ့ Election-related violence ပါ။ တကယ္ေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာက ပါ၀ါခြဲေ၀မွဳေတြကို violence နည္းလမ္းေတြ မသံုးပဲ ျပဳလုပ္ေပးတဲ့ alternative mean တခုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ ဒီ ေရြးေကာက္ပြဲအခ်ိန္မွာမွ violence affairs ေတြက ေပၚထြက္လာရျပန္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲ တိုင္းျပည္ေတြမွာပါ။ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္၊ အယ္လ္ဂ်ီးရီးယား ေရြးေကာက္ပြဲအခ်ိန္မွာတုန္းက လူေပါင္း ၃၉၀ ေသဆံုးခဲ့ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ ဆက္စပ္တဲ့ ဗံုးေပါက္ကြဲမွဳေတြလဲ ျဖစ္ပြားေလ့ရွိပါတယ္။ ၁၉၉၂ ခုႏွစ္ ပီရူးႏိုင္ငံ ေရြးေကာက္ပြဲ၊ ၁၉၉၄ခုႏွစ္ ေတာင္အာဖရိက ေရြးေကာက္ပြဲ၊ ၁၉၉၆ခုႏွစ္ အိႏၵိယ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ ေဟတီ ေရြးေကာက္ပြဲ ကာလေတြမွာ ဗံုးေပါက္ကြဲမွဳေတြ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲရံုေတြမွာ ပ်က္စီးေစမွဳနဲ႕ ပါတီေတြ အခ်င္းခ်င္း အမတ္ေလာင္းေတြကို လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္မွဳေတြလဲ ျဖစ္ပြားေလ့ရွိပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေတြနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ election-related violence ကို ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ဖို႕အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ဦးေဆာင္သူေတြက ၾကိဳးပမ္းတာေတြလဲ ရွိပါတယ္။ (၁၉၈၃) ခုႏွစ္၊ ဂ်ေမကာ ေရြးေကာက္ပြဲမွာတုန္းက သပိတ္ဦးေဆာင္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးပါတီ ေခါင္းေဆာင္က သပိတ္ေမွာက္သူမ်ားမွ စည္းကမ္းရွိၾကရန္နဲ႕ အကယ္၍ အစိုးရဘက္မွ စတင္ျပီး အၾကမ္းဖက္လာပါက သူ႕ဆီက စကားသံမၾကားရပဲ မည္သူမွ် ျပန္လည္တုန္႕ျပန္ျခင္း မျပဳရန္ စတဲ့ အခ်က္ေတြကို သပိတ္ေထာက္ခံသူေတြကို ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ election-related violence ျဖစ္ေပၚလာရျခင္းကို ေလ့လာခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Wilkinson ဆိုသူကေတာ့ election-related violence ဟာ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးသမားေတြနဲ႕ တိုက္ရိုက္မပတ္သက္ပဲ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရေတြနဲ႕သာ ပတ္သက္တယ္လို႕ ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲ သပိတ္ေမွာက္သူေတြဘက္က ဘယ္ေလာက္ပဲစည္းကမ္းရွိရွိ၊ အစိုးရဘက္ေတာ္သားေတြက election-related violence ျဖစ္ေအာင္ စတင္ျပဳလုပ္လာမွာပဲလို႕ သူက ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။

သူ႕အဆိုနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ႏိုင္ငံေပါင္း မ်ားစြာက election-related violence ေတြကို ပညာရွင္ေတြက ေလ့လာဆန္းစစ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီဆန္းစစ္ခ်က္ေတြအရ ႏိုင္ငံအနည္းငယ္မွာသာ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးသမားေတြက စတင္ျပဳလုပ္တဲ့ election-related violence ေတြ ရွိခဲ့ျပီး၊ မ်ားေသာအားျဖင့္ကေတာ့ ျငိမ္းခ်မ္းစြာ သပိတ္ေမွာက္သူမ်ားကို အစိုးရဘက္က စတင္ျပီး violence လုပ္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေပါင္းေလးဆယ္ေက်ာ္က ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို ေလ့လာခဲ့တဲ့ ဆန္းစစ္ခ်က္တခုအရ election-related violence ကို အတိုက္အခံေတြဘက္က စတင္ခဲ့တာက ၁၁ ရာခိုင္ႏွဳန္းရွိျပီး၊ အစိုးရေတြဘက္က စတင္ေဖာ္ေဆာင္ခဲ့တာက ၈၉ ရာခိုင္ႏွဳန္းရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ရဲ႕ ေရတိုႏိုင္ငံေရးအက်ိဳးဆက္ဟာ election-related violence လို႕ ဆိုႏိုင္ေပမယ့္ election-related violence ဟာ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေမွာက္တဲ့ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားရတယ္လို႕ေတာ့ ေသခ်ာတပ္အပ္ မဆိုႏိုင္ပါဘူး။

ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္၏ ေရရွည္ႏိုင္ငံေရးအက်ိဳးဆက္မ်ား
ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေတြတိုင္းမွာ ေရရွည္ႏိုင္ငံေရးအက်ိဳးဆက္ေတြ ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ဒီမိုကေရစီအသြင္ ကူးေျပာင္းေရးျဖစ္စဥ္ေပၚမွာ သက္ေရာက္မွဳေတြ ရွိပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေတြ ျပဳလုပ္တဲ့အခါမွာ ေရြးေကာက္ပြဲ အဂါၤရပ္ေတြျဖစ္တဲ့ တရားမွ်တမွဳနဲ႕ လြတ္လပ္မွဳရဲ႕ တန္ဖိုးေတြ၊ မဲခိုးမဲလိမ္မွဳမ်ား ေလ်ာ့နည္းပေပ်ာက္ေရး စတာေတြကို ျပည္သူအမ်ားက နားလည္သိရွိလာၾကပါတယ္။ ဒါေတြဟာ စစ္မွန္တဲ့ ဒီမိုကေရစီစနစ္ရဲ႕ အႏွစ္သာရေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Dahl က တိုင္းျပည္တခုမွာ
(၁) အဖြဲ႔အစည္းႏွင့္ အသင္းအပင္းမ်ား လြတ္လပ္စြာ ဖြဲ႕စည္းခြင့္ရွိျခင္း၊ ပါ၀င္လွဳပ္ရွားခြင့္ရွိျခင္း
(၂) မိမိတို႕၏ ယံုၾကည္ခ်က္၊ အယူအဆမ်ားကို လြတ္လပ္စြာ ေဖာ္ျပခြင့္ရွိျခင္း
(၃) မဲေပးခြင့္ ရွိျခင္း
(၄) ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားမွ လြတ္လပ္စြာ စည္းရံုးႏိုင္ခြင့္ရွိျခင္း
(၅) မီဒီယာစာနယ္ဇင္းမ်ား အားေကာင္းျခင္း
(၆) လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား ျပဳလုပ္က်င္းပျခင္း
(၇) လူထုမွ ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ထားေသာ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားမွ အစိုးရမူ၀ါဒမ်ား ခ်မွတ္ေရးသားျခင္း
စတဲ့ အခ်က္ေတြျပည့္စံုေနမယ္ဆိုရင္ ဒီတိုင္းျပည္ကို ဒီမိုကေရစီစနစ္က်င့္သံုးတဲ့ တိုင္းျပည္လို႕ ဆိုႏိုင္ေၾကာင္း ေရးသားေဖာ္ျပထားခဲ့ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ျပဳလုပ္တိုင္း ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳလို႕ မဆိုႏိုင္ေပမယ့္ ဒီမိုကေရစီစနစ္က်င့္သံုးဖို႕အတြက္ကေတာ့ စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲကေတာ့ ဒီမိုကေရစီစနစ္က်င့္သံုးဖို႕အတြက္ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္တဲ့ essential condition တခုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တရားမွ်တမွဳမရွိတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္ျခင္းဟာ ေရရွည္ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳအတြက္ အေရးပါတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအက်ိဳးဆက္ေတြ ရွိေစပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေတြဟာ အစိုးရေတြကို အနည္းနဲ႕အမ်ား ဖိအားစေပးလာႏိုင္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေနာက္မွာ လူထုအင္အားပါတယ္ဆိုရင္ေတာ့ အစိုးရကို ဖိအားေပးႏိုင္ရံုသာမက ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ ျဖဳတ္ခ်မွဳကိုပါ ျပဳလုပ္လာႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းအေနနဲ႕ကလဲ ေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ true colour ကို ရိပ္မိသိရွိသြားႏိုင္ပါတယ္။ ျပည္တြင္းျပည္သူလူထုကိုလဲ ေရြးေကာက္ပြဲသေဘာတရားနဲ႕ ဒီမိုကေရစီသေဘာတရားေတြကို Public awareness ရွိလာေအာင္ လုပ္လိုက္ျပီးသား ျဖစ္သြားပါတယ္။

တျပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားအေနနဲ႕ လူထုပညာေပးေရးနဲ႕ လူထုစည္းရံုးေရးကိုသာ စနစ္တက် လုပ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ အစိုးရတိုက္ထားတဲ့ ၀ါဒမွိဳင္းလံုး ကန္႕လကာေတြကို တလႊာခ်င္း ခြာခ်ႏိုင္လာပါတယ္။ ဒါေတြဟာ ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳ (Political Reform) ကို ဦးတည္သြားေစႏိုင္ပါတယ္။ (၁၉၉၇) ခုႏွစ္မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အင္ဒိုနီးရွား ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေၾကာင့္ အာဏာရွင္ ဆူဟာတို ႏွဳတ္ထြက္သြားရျပီး၊ တိုင္းျပည္မွာ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳေတြ စတင္လာခဲ့ပါတယ္။ (၂၀၀၀) ခုႏွစ္က Azerbaijan မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေၾကာင့္ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီေတြကို ဥပေဒျပင္ပ ပါတီေတြအျဖစ္ ေၾကျငာထားျခင္းကို အစိုးရက ရုတ္သိမ္းေပးခဲ့ရပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲအလြန္ကာလမွာလဲ အျခားသပိတ္တိုက္ပြဲေတြကို အရွိန္မပ်က္ ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကတဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳမ်ားစြာကို အစိုးရက လုပ္ေပးခဲ့ရပါေတာ့တယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲအလြန္ ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္မ်ားက ေလ့လာဆန္းစစ္ခဲ့ၾကရမွာ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္မရွိပဲ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳ ရွိခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေတြက ေလးရာခိုင္ႏွဳန္းရွိျပီး၊ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္အျပီးမွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳ ရွိခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေတြက ႏွစ္ဆယ့္သံုးရာခိုင္ႏွဳန္း ရွိပါတယ္။ ဒီကိန္းဂဏာန္းေတြအရ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ရဲ႕ ေရရွည္ႏိုင္ငံေရးအက်ိဳးဆက္ဟာ ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳလို႕ ရာႏွႈန္းျပည့္မဆိုႏိုင္ေပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲ သပိတ္ရွိလာျခင္းက သပိတ္မရွိျခင္းထက္ ပိုျပီး ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳကို ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္တယ္လို႕ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

ေပၚထြက္လာတဲ့ ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳကလဲ မ်ားေသာအားျဖင့္ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းေရးအတြက္ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြ ပိုမ်ားလာေလ့ရွိပါတယ္။ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္၊ အင္ဒိုနီးရွား ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္အျပီးမွာ ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒနဲ႕ သမၼတ အာဏာဆိုင္ရာ ေျပာင္းလဲမွဳေတြ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ ၂၀၀၀ခုႏွစ္၊ ေဟတီး ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္အျပီးမွာ ေရြးေကာက္ပြဲစီမံခန္႕ခြဲေရး အဖြဲ႕အစည္းတခု ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ ၁၉၉၆ ခုႏွစ္၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္အျပီးမွာ ေနာင္က်င္းပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ မတိုင္မီမွာ ၾကားေနအိမ္ေစာင့္အစိုးရကို ၾကိဳတင္ဖြဲ႕စည္းေရးဆိုင္ရာ ဥပေဒထြက္လာပါတယ္။ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္၊ Mauritania ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္အျပီးမွာ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားမွ ျပည္သူ႕ဘ႑ာေငြသံုးစြဲခြင့္ ဘတ္ဂ်က္ခ်မွတ္ျခင္း၊ proportional representation electoral system ကို အသံုးျပဳျခင္း စတဲ့ ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳေတြကို အစိုးရက ျပဳလုပ္ေပးခဲ့ရပါတယ္။

နိဂံုး

ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ ေရြးေကာက္ပြဲ သပိတ္ေတြ ေပၚထြက္လာတဲ့အခါ လူအမ်ားၾကားမွာ ေရပန္းစားတဲ့ ေဆြးေႏြးခ်က္ေလး တခု ရွိပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ ထိေရာက္မွဳ ရွိပါသလားဆိုတဲ့ ေဆြးေႏြးခ်က္ပါ။ ေဆြးေႏြးၾကရင္းနဲ႕ ထိေရာက္မွဳရွိတယ္၊ မရွိဘူး ဆိုျပီး ျငင္းခုန္ေနမွဳေတြလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ အလုပ္တခု ထိေရာက္မွဳ ရွိမရွိဆိုတာက အဲဒီအလုပ္ရဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္နဲ႕ လုပ္ေဆာင္ပံုနည္းလမ္း ေရြးခ်ယ္မွဳေတြေပၚမွာပဲ မူတည္ပါတယ္။ မီတာ (၁၀၀) ေျပးပြဲရဲ႕ ပန္းတိုင္ေတြ၊ ေလ့က်င့္ျပင္ဆင္ေဆာင္ရြက္ပံုေတြနဲ႕ မာရသြန္ေျပးပြဲရဲ႕ ပန္းတိုင္ေတြ၊ ေလ့က်င့္ျပင္ဆင္ေဆာင္ရြက္ပံုကေတာ့ တူညီမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္မွာလဲ ဒီအတိုင္းပါပဲ။ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္က်င္းပရျခင္းရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ပန္းတိုင္က အစိုးရရဲ႕ တရား၀င္မွဳကို ျပည္သူလူထုနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာက အသိအမွတ္မျပဳေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္းလား (သို႕မဟုတ္) ေရြးေကာက္ပြဲမွာ voter turnout နည္းေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္းလား (သို႕မဟုတ္) ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ကို အသံုးျပဳျပီး လူထုလွဳပ္ရွားမွဳေတြ ေဖာ္ေဆာင္ရာကေန အစိုးရျဖဳတ္ခ်ေရး၊ ၾကားျဖတ္အစိုးရဖြဲ႕စည္းေရးကို အရွိန္ျမွင့္ေရးအတြက္လား ဆိုတာက ၾကိဳတင္ ေဖာ္ထုတ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါမွလဲ သင့္ေလ်ာ္မယ့္ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္း သ႑ာန္ကို ျပင္ဆင္တည္ေဆာက္ျပီး အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္မွာပါ။ ထိေရာက္မွဳရွိမရွိဆိုတာကိုေတာ့ ေနာက္ဆံုးမွာ သက္ဆိုင္ရာ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ရဲ႕ မူလက ခ်မွတ္ထားတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္ကို ေအာင္ျမင္စြာ ေရာက္ႏိုင္ျခင္း ရွိမရွိဆိုတာနဲ႕ပဲ တိုင္းတာၾကရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၉၊ ၉၊ ၂၀၁၀)


ရည္ညႊန္းကိုးကား။

Ahmed, Nizam (2001) 'Bangladesh. Elections in Asia and the Pacific: A Data Handbook- Vol. 1', Middle East, Central Asia, and South Asia, Dieter Nohlen, Florian Grotz, and Christof Hartmann (eds), Oxford: Oxford University Press.

Bratton, Michael & Nicholas van de Walle (1992) Democratic Experiments in Africa: Regime Transitions in Comparative Perspective, Cambridge: Cambridge University Press.

Bratton, Michael (1998) 'Second Elections in Africa', Journal of Democracy 9, no.3: 18- 33.

Crain, Mark, Donald R. Leavens & Lynn Abbot (1987) 'Voting and Not Voting at the Same Time', Public Choice, 53: 221-9.

Dahl, Robert A. (1971) Polyarchy: Participation and Opposition, New Haven: Yale University Press.

Huntington, Sammuel P. (1991) The Third Wave: Democratization in the Late Twentieth Century, Norman; London: University of Oklahoma Press.

Hyde, Susan Dayton & Emily Beaulieu. (2004) 'Election Boycotts, Election Observers, and Competition: Do international election observers give parties an incentive to boycott elections?', Presented at the American Political Science Association, annual meeting in Chicago.

Mainwaring, Scott & Timothy R. Scully. (1995) Building Democratic Institutions: Party Systems in Latin America, Stanford: Stanford University Press.

Nelson, Michael H. (2001) Thailand. Elections in Asia and the Pacific: A Data Handbook, Vol. II- South East Asia, East Asia, and the South Pacific, iDieter Nohlen, Florian Grotz & Christof Hartmann (eds) Oxford: Oxford University Press.

Pastor, Robert (1998) 'Mediating Elections', Journal of Democracy 9, no.1: 154-63.

Schedler, Andreas (2002) 'Elections without Democracy: The Menu of Manipulation', Journal of Democracy 13, no.2.

Schelling, Thomas C. (1978) Micromotives and Macrobehavior, New York: W.W. Norton & Company.

We are bringing your attention to an important article published by Embassy Newsweekly regarding Canada’s position on the UN Commission of Inquiry into human rights situations in Burma. You will also see the supporting statement of all three Canadian opposition political parties: Liberals, NDP and Bloc Quebecois.

But first, you can view a statement of Canadian Foreign Minister Lawrence Cannon that was videotaped and sent to the Canadian Friends of Burma (CFOB). The video-taped message was showed at Regional Strategy Meeting (RSM) held in Thailand on Sept. 9, 2010, where more than 80 leading Burma campaigners representing 54 groups from more than 20 countries including Canada and the United States attended.

-Canadian Friends of Burma

The text of the Minister’s statement in video-tape:

“Canada has consistently called upon the Burmese regime to respect the human rights and fundamental freedoms of all people in Burma. Canada has imposed the toughest sanctions in the world against the Burmese authorities to emphasize our condemnation of the regime’s disregard for human rights and its repression of the country’s democratic forces.”

“Canada supports both the UN Special Rapporteur’s work on human rights in Burma, and the idea of a UN Commission of Inquiry into human rights abuses by the Burmese regime. We will work with our allies in the international community to develop a common approach to support the recommendations that the Rapporteur will present to an upcoming committee of the UN General Assembly.”

-------------------------------------------------------------

Canada throws support behind Burma inquiry

By Lee Berthiaume

Embassy Newsweekly – (Canada’s Foreign Policy Newsweekly)

Published September 8, 2010

http://www.embassymag.ca/page/view/burma-09-08-2010

Canada has followed the US and several other countries by throwing its support behind calls for a UN inquiry into human rights abuses in Burma.

But while the news has been met with applause from some quarters, others say the government's support appears tentative at best, and they continue to question why it took so long for a Canadian position to become known.

In March, Tomas Ojea Quintana, the UN special human rights rapporteur to Burma, issued a report to the UN Human Rights Council claiming there have been "gross and systematic" human rights abuses in the country, which is also known as Myanmar, involving all levels of authorities and branches of government.

The report says the "possibility exists that some of these human rights violations may entail categories of crimes against humanity or war crimes under the terms of the Statute of the International Criminal Court."

Australia, the UK, the Czech Republic and Slovakia moved to back Mr. Quintana's call for the establishment of an inquiry into possible war crimes in the military junta-controlled country. The biggest boost to the effort, however, came last month when American officials revealed the US was also in favour of such a move.

In an email to Embassy last week, a spokeswoman for Foreign Affairs Minister Lawrence Cannon, Melissa Lantsman, wrote: "Canada supports both the UN special rapporteur's work on human rights abuses in Burma, and the idea of a UN Commission of Inquiry into human rights abuses by the Burmese regime,"

"We will work with our allies in the international community to develop a common approach to support the recommendations that the rapporteur will present to an upcoming session of the UN General Assembly."

News of the government's decision to support the call for a UN inquiry was met with applause.

"We are very relieved and feel excited and happy that Canada is indeed responding to a mounting call from both domestic and international communities to support a UN Commission of Inquiry into human rights abuses in Burma," Tin Maung Htoo, executive director of the Canadian Friends of Burma, wrote in an email. "This response and position show Canada is in line with other like-minded countries...in calling for accountability and responsibility of all forms human rights violations taking place in Burma."

However, Mr. Htoo said a number of questions still remain, including the exact form of Canada's support.

"How are they going to implement it?" he asked. "There are many, many steps ahead."

Ms. Lantsman said that "once our consultations are over, and once we are presented with something formal on which we can draw our support, we will."

NDP Foreign Affairs critic Paul Dewar, who is also co-chair of the Parliamentary Friends of Burma group, commended the government for its decision, but questioned why it took so long for Canada to break its silence.

Ms. Lantsman did not explain what many felt was a slow response. However, it is likely not a coincidence that the announcement came only after the Obama administration had made its position known.

The US had been pursuing a policy of diplomatic engagement with the military junta, but a senior administration official told the Washington Post: "There have been no positive results on democracy and human rights in our diplomatic engagement."

At the same time, there may have been concerns that such a call could endanger elections set for Nov. 7—the first to be held in Burma in decades. Canada has already expressed concern about the pending polls, which many doubt will be free or fair. However, some Burmese pro-democracy groups have held out hope the elections will mark a small move towards true democracy in the country.

Mr. Dewar says if Canada was concerned about the impact such a declaration would have on the elections, "I don't see why they would be reluctant to say they were waiting to see how things went."

Brian John, Amnesty International Canada's Myanmar co-ordinator, said that "it is about time that the government took a stand on this vital matter."

However, he also felt the statement was anything but clear, and questioned why the government would wait for the UN special rapporteur to file his report with the UN Human Rights Council later this month before coming out with a clear call for a commission of inquiry.

"Why wait?" he asked. "Is Mr Quintana likely to change his mind from what he reported in March? The human rights situation in Myanmar has not changed—except for the worse."

-----------------------------------------------------------

Liberals call on the Conservative government to support a United Nations Commission of Inquiry on the human rights situation in Burma

OTTAWA (August 27, 2010) – The Liberal Party is calling on the Conservative government to support an international call for a special United Nations Commission of Inquiry into allegations of war crimes and crimes against humanity by the Burmese junta.

“Today, we are calling on Prime Minister Stephen Harper and Foreign Affairs Minister Lawrence Cannon to break their silence and join the United States, Britain, other countries and countless venerable human rights organizations in their appeal for a United Nations mandated Commission of Inquiry,” said Liberal Leader Michael Ignatieff.

“The alleged crimes committed by the junta against Burmese citizens are terrible and long-standing. An effective Commission of Inquiry would be an important first step toward justice for the people of Burma. Liberals believe that Canada has an obligation to advocate for this Inquiry.”

“The situation in Burma is dire,” said Liberal Foreign Affairs Critic Bob Rae. “Despite losing a national election in 1990 to the National League for Democracy, led by Aung San Suu Kyi, Burma’s dictatorial military-led government refused to step down and continues to violently repress any attempts by the people to assert their democratic rights. Burmese citizens are ruthlessly denied freedom of speech, association and assembly. The junta is also accused of vicious ethnic repression, as well as campaigns of systematic rape and forced labour.”

“In a display of solidarity, both myself and many of my Liberal colleagues have signed the Parliamentary Friends of Burma petition for the Inquiry organized by the Canadian Friends of Burma association,” continued Mr. Rae.

“The international community is questioning Canada’s silence. Before any Commission of Inquiry can proceed, it needs a mandate from the United Nations – and Canada’s support would go a long way to making that happen,” concluded Mr. Ignatieff. “Stephen Harper must heed the call to support the Commission of Inquiry as an important first step towards justice.”

http://www.liberal.ca/newsroom/news-release/liberals-call-on-the-conservative-government-to-support-a-united-nations-commission-of-inquiry-on-the-human-rights-situation-in-burma/

----------------------------------------------------------------

New Democrats call for UN commission of inquiry on Burma

OTTAWA (Tue 31 Aug 2010) – Canada should add its support for the establishment of a UN Commission of Inquiry into alleged crimes against humanity and war crimes committed by the military regime in Burma, says New Democrat Leader Jack Layton (Toronto-Danforth).

“Canadians have spoken out against human rights violations in Burma – from political repression and forced displacement of civilians to sexual violence, torture and murder,” said Layton. “Violating human rights has been used systematically and with impunity by the Burmese junta and it’s time to establish a UN Commission of Inquiry.”

If countries like Canada failed to call for a UN Commission of Inquiry on Burma, the junta regime will only be emboldened to continue its violations of human rights, said New Democrat Foreign Affairs Critic Paul Dewar (Ottawa Centre).

“With no further delay, Canada should support the call for the establishment of the commission and offer its active role in coordinating such an inquiry,” said Dewar. “Canadians have a history of being human rights champions and supporters.”

United States, Britain and Australia, among others, have already supported the call for a Commission of Inquiry. Over 80 Canadian Parliamentarians have also called on the government to do the same.

http://www.ndp.ca/press/new-democrats-call-for-un-commission-inquiry-on-burma

-------------------------------------------------------------

The Bloc Quebecois Presses Stephen Harper to Get Involved in Ending the Crimes Against the Burmese People

Ottawa (Friday, September 3, 2010) – The Bloc Québécois Foreign Affairs Critic and MP for La Pointe‑de‑l’Îsle, Francine Lalonde, is pressing the Conservative government to support the creation of a special UN commission of inquiry into allegations of war crimes and crimes against humanity by the Burmese military junta. Ms Lalonde said she was astonished by the Canadian government’s silence, especially since it preens itself on having imposed the world’s most stringent sanctions on Burma in December 2007.

“Today,” Ms Lalonde said, “we are calling upon Prime Minister Stephen Harper and Foreign Affairs Minister Lawrence Cannon to have Canada join its voice to those of the United States, Great Britain and Australia, among others, asking that the United Nations set up a commission to shed light on the brutalities committed by the Burmese military junta against the Burmese people. The UN General Assembly is meeting this September 14; Canada has an obligation to propose the establishment of such a commission straight away.

“I would like to remind the Harper government,” the MP for La Pointe‑de‑l’Îsle said, “that in 2005 Parliament unanimously adopted the report of the Standing Committee on Foreign Affairs and International Trade dealing with a motion on Burma. That motion, in addition to forcefully condemning the repeated and systematic human rights violations committed by the military junta in Burma, strongly urged the Canadian government to do everything in its power to help re-establish rights and democracy in Burma. The Harper government’s failure to act is baffling, given the urgent need for a commission of inquiry.”

က်ဳပ္တို႔ကိုိယ္တိုင္က ေရေရလည္လည္ညံ႔လြန္းႀကပါေပတယ္။ ဒါကိုေသေသခ်ာခ်ာ အနူလံုပဋိလံုစဥ္းစားျပီးမွ ေျပာရတာပါ။ ေမလ ၂၉ ရက္ေန႔မွာ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္္က နိုင္ငံေရးပါတီအျဖစ္ မွတ္ပံုမတင္ကတည္းက
လုပ္ႀကဖို႔လိုသြားပါတယ္။ ခုေတာ႔ အပ်က္အပ်က္နဲ႔ ႏွာေခါင္းေသြးထြက္သြားရပါျပီ။ အေႀကာင္းကေတာ႔ တရုပ္နိုင္ငံကေနျပီး လာမဲ႔၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲကို နိုင္ငံတကာက ႀကား၀င္စြက္ဖက္ျပီး မေႏွာင္႔ယွက္ႀကပါနဲ႔လို႔ ေျပာဆိုသြားလို႔ပါဘဲ။
နိုင္ငံတကာကိုလဲ ေျပာသြားသလို ျပည္တြင္းမွာရွိေနတဲ႔ နိုင္ငံေရးပါတီမ်ားနဲ႔ ျပည္သူတရပ္လံုးကို ေျပာသြားတာလို႔ ထင္မွတ္ရပါတယ္။ အဓိကကေတာ႔ ျပည္တြင္းရွိအမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္နဲ႔ ဒီမိုကေရစီအင္အားစုေတြကို ေျပာသြားသလိုဘဲ နိုင္ငံတကာရွိ ဒီမိုကေရစီအင္အားစုေတြကိုပါ ဆိုလိုသြားတဲ႔ စကားရပ္ပါဘဲ။ သာမန္အားျဖင္႔ႀကည္႔ရင္ နအဖစစ္အုပ္စုက ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးသန္းေရႊတို႔ တရုပ္ျပည္ကို သြားတဲ႔ခရီးမွာ ဒီစကားဟာ လွလွပပျမန္မာနိုင္ငံေရးကို မီးေမာင္းထိုးျပလိုက္ျခင္းပါဘဲ။ တနည္းအားျဖင္႔ က်ေနာ္တို႔ကို စိန္ေခၚလိုက္တာပါဘဲ ။ ႏွစ္နုိုင္ငံအစိုးရအခ်င္းခ်င္းေတြ႔ဆံုႀကတဲ႔အခါ စီးပြါးေရးစာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုႀကတာဟာ လုပ္ရိုးးလုပ္စဥ္ျဖစ္ရိုးျဖစ္စဥ္ကိစၥေတြပါ။ သံခင္းတမန္ခင္း စီးပြါးေရးျပသနာေတြသာျဖစ္ပါတယ္။ အဓိကကေတာ႔ ျမန္မာနိုင္ငံအေရးကို တရုပ္နိုင္ငံက ဘယ္လိုပ့ံပိုးကူညီသြားမွာလဲ ဆိုတာကို ေလ႔လာထားဖို႔ လိုအပ္တာတခုပါဘဲ။ ခုေတာ႔ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ထုတ္ေဖၚေျပာဆိုသြားပါျပီ။
ဒီေတာ႔ဒီလိုထုတ္ေဖၚမေျပာဆိုခင္ နိုင္ငံတကာရွိဒီမိုကေရစီအင္အားစု တနည္းအားျဖင္႔တပ္ေပါင္းစုေတြက ဘယ္လုိနည္းႏဲ႔မ်ွ မသိလိုက္ေလႀကသလားလို႔ ေတြးေတာႀကည္႔ပါတယ္။ လြန္ခဲ႔တဲ႔အပါတ္က နအဖဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးသန္းေရႊ တရုပ္ျပည္ကို သြားေရာက္မဲ႔ခရီးစဥ္ကို ေႀကညာထားတာပါ။ အတြင္းလဲသိ အျပင္လဲသိႀကတာပါဘဲ။ ဒါေပမဲ႔အတြင္းလဲ ဘာမွမေျပာလိုက္ရ။အျပင္ကလဲ ဘာမွမတုန္႔ျပန္လိုက္ႀကတာကို ၀မ္းနည္းစြာေတြ႔လိုက္ရပါျပီ။ ဆရာေအာင္ဗလတေယာက္ အေသေစာသြားျခင္း ဆိုျပီးယူႀကံဳးမရျဖစ္မိရပါတယ္ဗ်ာ။ ဆရာေအာင္ဗလသာ သက္ရွိထင္ရွားရွိေနခဲ႔မယ္ဆိုရင္ ျပည္ပကအတိုက္အခံအင္အားစုေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာတိုက္တြန္း ေျပာဆိုေနမွာပါ။ အမွန္ကတရုပ္နိုင္ငံဟာ ကုလသမဂၢမွာ လူ႔အခြင္႔အေရးနဲ႔ပါတ္သက္လို႔ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖြဲ႔ဖြဲ႔ျပီးေတာ႔ လုပ္ႀကမယ္ဆိုရင္ ဗီတိုအာဏာကို သံုးနိုင္တယ္ဆိုျပီး ေစာေစာကတည္းကဘဲ ေ၀ဖန္ေနႀကတဲ႔ နိုင္ငံျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒီေလာက္ေရပန္းစားေနတဲ႔ နိုင္ငံကိုေတာင္မွ အသိမေပးလိုက္ရျခင္းဟာ က်ေနာ္တို႔ကိုယ္တိုင္ ခ်ာလြန္း၍သာျဖစ္ပါတယ္ဗ်ာ။ ျပည္တြင္းမွာရွိတဲ႔ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္က တရုပ္နိုင္ငံကို ေရြးေကာက္ပြဲ႔နဲ႔ ပါတ္သက္လို႔ ျမန္မာနိုင္ငံအတြင္းမွာရွိတဲ႔ ျပည္သူတရပ္လံုးရဲ႔ ဆႏၵသေဘာထားအမွန္ကို ထုတ္ေဖၚေျပာထားလိုက္ရင္ တစံုတရာအက်ိဳးရွိေသာ အေျခအေနေတြ ျဖစ္ေပၚလာမွာပါ။ ျပီးေတာ႔ ျပည္ပမွာရွိတဲ႔ အင္အားစုေတြကလဲဘဲ နအဖစစ္အုပ္စုေတြရဲ႔ တရုပ္နိုင္ငံခရီးစဥ္ကို ဆန္႔က်င္ဆႏၵျပထားႀကမယ္ဆိုရင္လဲ တစံတရာအေနနဲ႔ ျငိျပီးအက်ိဳးရွိခ်င္ရွိေနမွာပါ။
ဒါေပမဲ႔က်ေနာ္တို႔ဘာမွ်မလုပ္လိုက္ရခင္မွာဘဲ တရုပ္ျပည္ရဲ႔ ခရီးစဥ္ကို ဗိူလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးသန္းေရႊက သြားေရာက္နိုင္ခဲ႔ပါျပီ။ သူနဲ႔သြားတဲ႔အထဲမွာ အစိုးရအဖြဲ႔၀င္ ၀န္ႀကီးေတြပါသြားတာေတြ႔ရပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ အစိုးရအဖြဲ႔၀င္ဆိုတဲ႔ စကားလံုးကို ဂရုတစိုက္ စဥ္းစားမိပါတယ္။ နအဖစစ္အုပ္စုအတြင္းမွာ မည္သူမည္၀ါေတြက အစိုးရဆိုတာမွန္း မသိရဘဲျဖစ္ေနရပါတယ္။ နအဖအတြင္းမွာ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ားသည္သာ အစိုိးရအဖြဲ႔၀င္လား ။ သို႔မဟုတ္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ႏွင္႔ ၀န္ႀကီးမ်ားးသည္သာ အစိုးရအဖြဲ႔၀င္လား ။ ယခုအခ်ိန္မွာ ဘယ္လိုမွ ခြဲျခားမရေတာ႔ပါ။ က်ေနာ္ကဘဲ ညံ႔လြန္း၍လားမသိ။ သူတို႔ေတြရဲ႔အစိုးရဖြဲ႔စည္းပံုကို မေလ႔လာခဲ႔လို႔လားမသိ ။ ဥေဏွာက္ေျခာက္ေနမိပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ ပါတ္သက္လို႔ ေတြးေတာႀကည္႔တဲ႔အခါ အာဏာလွြဲေျပာင္းေရးျပသနာကို စဥ္းစားမိပါတယ္။ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ ပါတီစံုအေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲကို က်င္းပခဲ႔ပါတယ္။ အဲဒီတံုးက န၀တအဖြဲ႔က ေရြးေကာက္ပြဲကို ျပဳလုပ္ခဲ႔တာပါ။ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္က အနိုင္ရရွိခဲ႔ပါတယ္။ ဒါေပမဲ႔အာဏာလွြဲေျပာင္းမေပးခဲ႔ပါ။
ခုလဲဘဲ ေရြးေကာက္ပြဲကို ဒုတိယအႀကိမ္အျဖစ္ နအဖစစ္အုပ္စုက လုပ္ပါေတာ႔မယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္ျပီးရင္ အာဏာလွြဲေျပာင္းေပးပါ႔မလား။ အာဏာလွြဲေျပာင္းေပးမဲ႔သူက ဘယ္သူေတြပါလိမ္႔။ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးသန္းေရႊက ေရြးေကာက္ပြဲမွာအနိုင္ရရွိသူကို အာဏာလွြဲ႔ေျပာင္းေပးပါ႔မလား။ က်ေနာ္စဥ္းစားႀကည္႔မိေနပါတယ္ဗ်ာ။ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲအနိုင္ရရွိတဲ႔ပါတီေတြဟာ အရပ္သားအစုိးရအဖြဲ႔ကို ဖြဲ႔စည္းႀကမယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီေတာ႔ကာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးသန္းေရႊက အာဏာလွြဲ႔ေျပာင္းေပးရေအာင္ သူကအစိုးရလား။ ဒါမွမဟုတ္ သူဦးေဆာင္တဲ႔စစ္အုပ္စုကဘဲ အစိုးရလား။ အဲဒီအစိုးရအဖြဲ႔ကိုဖ်က္သိမ္းျပီး ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အနို္င္ရရွိတဲ႔ပါတီေတြကို အစိုးရဖြဲ႔ခြင္႔ ေပးျပီးအာဏာလွြဲေျပာင္းေပးမွာတဲ႔လား။ အဲဒီအစိုးရဆိုတာက ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးသန္းေရႊဦးေဆာင္တဲ႔ စစ္ေကာင္စီကို ေျပာတာပါ။ စစ္ေကာင္စီဟာ အစိုးရလား။ ဒီလိုဆိုရင္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္သိန္းစိန္ဦးေဆာင္တဲ႔ အခုလက္ရွိေမာင္႔ႀကက္သေရေခါင္းေပါင္းနဲ႔ အရပ္သားအစိုးရပါလို႔ ေျပာေနတဲ႔ သူတို႔ရဲ႔၀န္ႀကီးမ်ားအဖြဲ႔ကေကာ နအဖရဲ႔အစိုးရအဖြဲပ၀္ ၀န္ႀကီးေတြဆိုေတာ႔ သူတို႔ကဘဲ အာဏာလွြဲေျပာင္းေပးမွာတဲ႔လား။ ဒီဟာေတြကေတာ႔ျဖင္႔ လြယ္မေယာင္နဲ႔ သိပ္ျပီးကိုရွုပ္ေထြးေနတာေပါ႔ဗ်ာ။ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္သိန္းစိန္တို႔ဟာ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္ဖို႔ ခုအခ်ိန္မွာ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းအျဖစ္နဲ႔ နာမည္စာရင္းတင္သြင္းထားပါျပီ။ အဲဒီအမည္စာရင္းမွာ
၁၂၅ ဦးေသာစစ္တပ္ကဆြဲခန္႔ကိုယ္စားလွယ္ေတြဟာ ဦးသိန္းစိန္တို႔ျဖစ္ဖို႔မ်ားေနပါတယ္။ ဘာေႀကာင္႔ဆိုရင္ ၂၅ ရာနံဳးကို အခြင္႔ထူးခံရရွိထားသူေတြမို႔ လံုး၀လွြတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ျဖစ္ေနတဲ႔ အေျခအေနကို သူတို႔ဖန္တီးထားတာျဖစ္ေနမွာပါဘဲ။ ဒါေႀကာင္႔လဲ မရွက္မေႀကာက္နဲ႔ ဦးသိန္းစိန္တို႔တေတြ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေတြ ၀န္ႀကီးေတြရာထူးနဲ႔ အမည္စာရင္းတင္သြင္းထားႀကတာျဖစ္မယ္ထင္ပါတယ္။
ဒါေပမဲ႔ လြွတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြထဲမွာ တဖက္ေစာင္းနင္းနဲ႔ ႀကံ႔ဖြံ႔ပါတီက မဲအျပတ္အသတ္မရရွိခဲ႔ရင္ သို႔မဟုတ္ အစိုးရဖြဲ႔နိုင္ေသာ လွြတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္အေရအတြက္ မရရွိခဲ႔ရင္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ရာထူးရယူထားသူဦးသိန္းစိန္ဟာ သူ႔ရဲ႔ေမာင္႔ႀကက္သေရေခါင္းေပါင္းကို သူကုိယ္တိုင္ ခ်ြတ္ခ်ရပါလိမ္႔မယ္။ ျပီးေတာ႔ ေရြးေကာက္ပြဲျပီးလို႔ အရပ္သားအစိုးရဖြဲ႔ႀကတဲ႔အခါမွာလဲ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ လွြတ္ေတာ္ေခၚယူျပီး ေရြးခ်ယ္ႀကရမွာပါ။ ဒီေတာ႔ ေရြးေကာက္ပြဲျပီးစီးသြားလို႔ အရပ္သားအစိုးရဖြဲ႔စည္း ႀကပါေတာ႔မယ္လို႔ ဆိုေတာ႔ရင္ အဲဒီအခ်ိ္န္မွာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေခါင္းေပါင္းနဲ႔ လွြတ္ေတာ္ထဲမွာ ထိုင္ေနတဲ႔ ဦးသိန္းစိန္ကို လက္ညိဳးထိုးျပီး ျပလို႔ကေတာ႔ အဲဒီလွြတ္ေတာ္ဟာ အဓိပၸါယ္ရွိမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ဒါျဖင္႔ရင္ အဲဒီရာထူးေတြနဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲကို ၀င္ျပီးျပိဳင္လို႔ မရေပဘူးလားလို႔ ေစာဒကတက္ျပီးေမးစရာ ရွိလာပါတယ္။ ဟုတ္ကဲ႔။ ဒီလိုေစာဒကတက္ျပီး ေမးလာလို႔ ရွိရင္ေတာ႔ ဒီေနရာမွာ ဂုဏ္သိကၡာအပိုင္းနဲ႔ စကားေျပာႀကရပါလိမ္႔မယ္။ အေမရိကန္နိုင္ငံအပါအ၀င္ အျခားဒီမိုကေရစီနိုင္ငံေတြမွာ လက္ရွိအစိုးရကလဲဘဲ လက္ရွိအစိုးရအဖြဲ႔၀င္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ရာထူးေတြ သမတရာထူးေတြနဲ႔ ၀င္ေရာက္ျပိဳင္ႀကပါတယ္။ ဒီေနရာမွာထူးျခားတာက မဲအနိုင္ရရွိသြားသူ ဒါမွမဟုတ္ ပါတီကို
အာဏာလွြဲေျပာင္းေပးျပီး ေရႊနန္းေတာ္ကေနျပီး ထြက္ေတာ္မူတတ္ႀကတာဟာ အင္မတန္မွလွပတဲ႔ နိုင္ငံေရးျမင္ကြင္းေတြျဖစ္ပါတယ္။
ဒါေႀကာင္႔ အင္မတန္လွပတဲ႔နိုင္ငံေရးအာဏာလွြဲေျပာင္းေပးပြဲလို႔ ေျပာဆိုႀကပါတယ္။ ဂုဏ္သေရရွိတဲ႔ လူႀကီးေကာင္းနို္င္ငံေရးသမားေတြဟာ မိမိတို႔နိုင္ငံအတြက္ ျပည္သူေတြက ေရြးခ်ယ္ေပးျပီးရင္ ျပည္သူေတြရဲ႔ အဆံုးအျဖတ္ကို ခံယူႀကတာပါ။ ဒါေပမဲ႔ ျမန္မာနိုဳင္ငံမွာေတာ႔ စစ္အုပ္စုက ၁၉၉၀ ခုႏွစ္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲမွာအနိုင္ရရွိတဲ႔ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ကို အာဏာလွြဲေျပာင္းမေပးခဲ႔ပါဘူး ။အခုတခါေရြးေကာက္ပြဲ႔ကို ထပ္မံျပီးလုပ္လာခဲ႔ပါျပီ။ အခုတခ်ိန္မွာလဲဘဲ ေရြးေကာက္ပြဲျပီးရင္ အာဏာလွြဲေျပာင္းမေပးခဲ႔ရင္ ဆိုတဲ႔အသိေတြက လူတိုင္းရင္ထဲမွာရွိေနႀကပါတယ္။ စစ္အုပ္စုကို ျပည္သူေတြက အယံုအႀကည္မရွိႀကပါ ။ တရားမွ်တမွဴမရွိတဲ႔ ဒီေရြးေကာက္ပြဲကို ျပည္သူေတြက ပိုမိုသိႀကပါတယ္။ နို္င္ငံတကာကလဲ ဒီလိုျပသနာေတြကို မ်က္စိဖြင္႔ျပီး သိေနႀကပါတယ္။ ဒီေတာ႔ကာ တရားမွ်တမွဴရွိသည္ျဖစ္ေစ မရွိသည္ျဖစ္ေစ ေရြးေကာက္ပြဲျပီးရင္ ဘယ္သူကအာဏာလွြဲေျပာင္းေပးမွာလဲ ဆိုတာကို ေမးခြန္းထုတ္စရာျဖစ္လာပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ လက္ရည္တူယွဥ္ျပိဳင္ေနႀကတာမဟုတ္ဘူးဆိုတာကိုလဲဘဲ လူတိုင္းသိႀကပါတယ္။
ေရြးေကာက္ပြဲျပီးရင္ အနိုင္ရရွိတဲ႔ပါတီက လွြတ္ေတာ္ေခၚယူဖို႔ အခြင္႔အာဏာ ရရွိနိုင္ႀကပါ႔မလား။ နအဖစစ္အုပ္စုက လွြတ္ေတာ္ကို ေခၚယူေပးသည္ထားပါဦး၊ အရပ္သားအစိုးရဖြဲ႔စည္းႀကတဲ႔အခါ ၀န္ႀကီးခ်ုဳပ္ေရြးႀကရပါျပီတဲ႔။ ၀န္ႀကီးခ်ုပ္သိ္န္းစိန္ကို ဆက္လက္ျပီး ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေရြးခ်ယ္ႀကတာကို လွြတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြက ကန္႔ကြက္နိုင္ႀကျပီဆိုရင္ ဦးသိန္းစိန္ ထြက္ေပးပါ႔မလား။ အခုလက္ရွိျမန္မာနိုင္ငံဟာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္သိန္းစိန္ရဲ႔ လက္ထက္မွာ နိုင္ငံေရးခ်ြတ္ခ်ံဳက်မွူေတြ ။ ကမၻာမွာအဆင္းရဆဲဆံုးနိုင္ငံျဖစ္ေနတာေတြ။ လူ႔အခြင္႔အေရးခ်ိဳးေဖါက္ခံရဆံုးေသာ နိုင္ငံေတြျဖစ္ရတာေႀကာင္႔ ဦးသိန္းစိန္ကို ဆက္လက္ျပီး ၀န္ႀကီးခ်ုဳပ္နဲ႔ နို္င္ငံကိုဦးေဆာင္ဖို႔ ေပးသင္႔ပါသလား။ မေပးသင္႔ဘူးဆိုရင္ ဦးသိန္းစိန္ဟာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ရာထူးက နဳတ္ထြက္ထားဖို႔ သင္႔မေနဘူးလား။ ဦးသိန္းစိန္က ဘယ္အခ်ိန္မွာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ရာထူးက နဳတ္ထြက္မွာပါလဲ။ ဒါေတြဟာေရြးေကာက္ပြဲကာလအတြင္းမွာ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္ဖို႔ ျပဳလုပ္ေနတဲ႔ နို္င္ငံေရးပါတီေတြရဲ႔ပါတီေတြအလုပ္ျဖစ္တာပါဗ်ာ။ အထူးသျဖင္႔ ေရြးေကာက္ပြဲကို ၀င္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္ႀကဖို႔ နိုင္ငံတကာကို လွည္႔လည္ေျပာေနႀကတဲ႔ ေဒါက္တာခင္ေဇၚ၀င္းတို႔ ေန၀င္းေမာင္တို႔ ဦးသုေ၀တို႔က တရုပ္နို္ငငံကိုသြားေရာက္ျပီး ဒီကိစၥကို ေျပာဆိုေဆြးေႏြးသင္႔မေနဘူးလားဗ်ာ။
အခုလဲဘဲ တရုပ္နို္င္ငံက ေျပာလိုက္တာကို ေလ႔လာလိုက္ရင္ တရုုပ္နိုင္ငံက ေရြးေကာက္ပြဲကို နိုင္ငံတကာက ၀င္ေရာက္စြာက္ဖက္ျခင္းမျပဳလုပ္ပါနဲ႔လို႔ ေျပာဆိုလိုက္ပါျပီ။ ဒီေတာ႔နအဖရဲ႔ တရားမွ်တမွဴမရွိတဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲကို ၀င္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္မဲ႔ ပါတီေတြဟာ ဒီလိုအခ်က္ေတြကို ေတာင္းဆိုထားသင္႔တာပါဘဲ။ ၉၀ ခုႏွစ္မွာ အာဏာလွြဲေျပာင္းျခင္း မရွိခဲ႔လို႔ လူ႔သိကၡာပိုင္းဆိုင္ရာအရ မယံုႀကည္နိဳင္လို႔ ၀န္ႀကီးမ်ားအဖြဲ႔ကေနျပီး နဳတ္ထြက္ေပးဖို႔။ ေရြးေကာက္ပြဲျပီးရင္ လွြတ္ေတာ္ေခၚယူဖို႔။ လွြတ္ေတာ္အတြင္းမွာ အရပ္သားအစိုးရအဖြဲ႔ကို ဖြဲ႔စည္းတဲ႔အခါ ဒီမိုကေရစီနည္းလမ္းအရ ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ဖို႔ စတာေတြကို ေတာင္းဆိုထားႀကဖို႔လိုတယ္ဗ်။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ႔ နိုင္ငံတကာကလဲ ၀င္ေရာက္စြက္ျခင္းမဟုတ္သလို အတိုက္အခံဒီမိုကေရစီအင္အားစုေတြကလဲဘဲ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္တာမဟုတ္တဲ႔အတြက္ ဒီေတာင္းဆိုခ်က္ေလာက္ကို ေတာင္းဆိုဖို႔ေတာ႔ သင္႔ေလ််ာ္တာေပါ႔ဗ်ာ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ႔ တရုပ္နုိင္ငံက အထူးသျဖင္႔ ဒီကိစၥေတြကို နအဖက လုပ္ေပးနိုင္ေအာင္ တိုက္တြန္းေကာင္းတိုက္တြန္းေပးမွပါ။ ျပည္သူ႔လွြတ္ေတာ္အတြင္းေရာက္မွ က်ားဖမ္းမယ္ ဆင္ဖမ္းမယ္ဆိုတဲ႔စကားေျပာတာထက္ လွြတ္ေတာ္အတြင္းမေရာက္ခင္ကတည္းက ေျပာထားဖို႔လိုအပ္ေနတာေပါ႔ဗ်။ အေမရိနက္နိုင္ငံကို လာျပီးေတာ႔ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲအေႀကာင္းကို ေျပာေနဖို႔မွ မလိုေတာ႔တာေလဗ်ာ။ တိတိက်က်ေျပာရရင္ တရုပ္ျပည္ကိုသြားျပီးေတာ႔ သူတို႔ကသြားေျပာေနရမွာဗ်ေနာ္။
တကယ္လို႔ဒီမိုကေရစီအတိုက္အခံအင္အားစုေတြက ဒီစကားေတြကို သြားျပီးေျပာေနရင္ သဟာာဇါတမျဖစ္တတ္လို႔ပါ။ ျပီးေတာ႔လဲတရုပ္နိုင္ငံရဲ႔ နအဖအေပၚ ထားရွိတဲ႔နိုင္ငံေရးသီ၀ရီကို သိရွိထားျပီးျဖစ္တဲ႔အတြက္ ေျပာလဲေျပာႀကမွာမဟုတ္ေပဘူးလို႔ ယူဆနိုင္စရာရွိထားလို႔ပါဗ်ာ။ ဒီအခ်ိန္မွာေတာ႔ နအဖဟာ တရုပ္နိုင္ငံနဲ႔ အိႏၵိယနိုင္ငံအတြက္ လူတိုင္းႀကိဳက္တဲ႔ မေရႊႏွင္းဆီျဖစ္ေနတဲ႔အခါမွာ သူတို႔အတြက္ ခဏတာသဲေျခႀကိဳက္စရာပါဘဲ။ ဒါေပမဲ႔ေရရွည္မွာေတာ႔ ဘယ္သူဇတ္သိမ္း ဆိုးႀကမွာလဲဆိုတာကိုေတာ႔ နိုင္ငံတကာက စိတ္၀င္စားေနႀကပါျပီ။ အထူးသျဖင္႔ ပဲခူးလူငယ္ႏွစ္ဦးကို ေသြးေအးေအး လူသတ္မွူဟာ ရာဇ၀တ္မွူစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖြဲ႔ဖြဲ႔တဲ႔အခါ အမွူေကာင္းတမွူအျဖစ္အေနနဲ႔ ကုလသမဂၢလူ႔အခြင္႔အေရးဆိုင္ရာ ျမန္မာနိုင္ငံကိုယ္စားလွယ္ ကြင္းတားနားအတြက္ ေနာက္တိုးစာရင္းမွာ ေရးမွတ္ထားျပီးသား ျဖစ္သြားတာဆိုတာပါဘဲ။ ဒီလိုရာဇ၀တ္မွူေတြ တပံုေခါင္းနဲ႔ ရွိေနတဲ႔ နအဖစစ္အုပ္စုအတြက္ ကယ္တင္ရွင္မ်ားအေနနဲ႔ တရုပ္နိုင္ငံက မည္မွ်အထိ ကာကြယ္ေစာင္႔ေရွာက္ထိမ္းသိမ္းေပးမွာလဲဗ်ာ။ ဥပမာတခုအေနနဲ႔ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲ႔ျပဳလုပ္တဲ႔အခါ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္က မဲအျပတ္အသတ္နဲ႔ အနိုင္ရခဲ႔တယ္။ အဲဒါကို သူမ်ားေတြက ကြန္ဂရက္က်ဴးေလးရွင္း မလုပ္ခင္ တရုပ္နိုင္ငံကဘဲ အယင္သူမ်ားနိုင္ငံေတြထက္ ေစာစီးစြာျပဳလုပ္ခဲ႔တဲ႔ သမိုင္းတခုက အထင္အရွားတခုရွိေနခဲ႔တယ္ဗ်။
ခုလဲဘဲနအဖစစ္အစိုးရကျပဳလုပ္မဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲကို ဘယ္နို္င္ငံတကာကမွ ၀င္ေရာက္စြာက္ဖက္ျပီး မျပဳလုပ္ရဘူးတဲ႔။ ဒီေတာ႔ တရုပ္နိုင္ငံက ဒီစကားကို ေျပာလိုက္တာဟာ ျမန္မာနိုုင္ငံအေရးကို ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္လိုက္ျခင္း မဟုတ္ေပဘူးလားဗ်ာ။ ျမန္မာနိုင္ငံသူနိုင္ငံသားေတြရဲ႔အေရးကို ျမန္မာနို္င္ငံသူနိုင္ငံသားေတြကသာ ဆံုးျဖတ္ရမွာဆိုေတာ႔ အခုက တရုပ္နိုင္ငံက ေရွ႔ကေနျပီးကာဆီးကာဆီးနဲ႔ နိုင္ငံတကာကို ေျပာေနတာက တကယ္႔ရယ္စရာပါဘဲဗ်ာ။ ဒီေတာ႔ျမန္မာနိုင္ငံအေရးနဲ႔ ပါတ္သက္သူမွန္သမွ် တရုပ္နိုင္ငံရဲ႔ ေျပာဆိုခ်က္ေတြကို ကန္႔ကြက္ဖို႔လိုတယ္ဗ်ာ။ ရွုတ္ခ်ဖို႔လိုတယ္ဗ်ာ။ လက္မခံဖို႔လိုတယ္ဗ်ာ။ အထဲကပုဂၢိဳလ္ေတြကလဲ တရုပ္နိုင္ငံကို စကားေျပာဖို႔ လုိအပ္တယ္ေပါ႔ဗ်ာ။ အျပင္ကပုဂၢိဳလ္ေတြကလဲဘဲ တပ္ေပါင္းစုေတြ ၊ ဟိုအဖြဲ႔ေတြအစံုေပါ႔ဗ်ာ က်ားက်ားယားယား အစရွိသျဖင္႔ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႔အပါအ၀င္ ဒီတရုပ္နိုင္ငံကို ဆန္႔က်င္ရလိမ္႔မယ္ဗ်။ ကန္႔ကြက္ဖို႔လိုသဗ်။ သူတို႔နဲ႔ျပဳလုပ္ေနတဲ႔ သဘာ၀ဂါစ္ေတြကို
နအဖစစ္အုပ္စုနဲ႔ ျပဳလုပ္ေနတာေတြကို အသိအမွတ္မျပဳေႀကာင္း အသိေပးဖို႔လိုအပ္တယ္ဗ်။ သူတို႔ေတြက နအဖနဲ႔ စီးပြါးေရးအရင္းအႏွီးေတြ လုပ္ေနေတာ႔ စစ္အစိုးရကို ေႀကာေထာက္ေနာက္ခံေပးေနတာပါ။ ဒါကိုသတိထားျပီး ကုိယ္တြယ္ေျပာဆိုဆက္ဆံဖို႔လိုပါတယ္ဗ်ာ။ တခုေတာ႔ရွိတာေပါ႔ဗ်ာ။ တရုပ္နို္င္ငံဟာ အာဆီယံေလာက္ေတာင္ ျမန္မာနို္ငံဒီမိုကေရစီအတိုက္အခံအင္အားစုေတြက ဆန္႔က်င္ကန္႔ကြက္တာကို မခံရေတာ႔ သူတို႔ကိုမ်ား ဒီမိုကေရစီအင္အားစုေတြကလဲဘဲ နအဖလက္ခံသလို လက္ခံေနႀကတယ္လို႔ ထင္မွတ္ေနသလားမသိပါဘူးဗ်ာ။ ဘာဘဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီလိုထင္မွတ္ထားေနရင္ေတာ႔ အဲဒီအထင္ေတြကို သင္ပုန္းေျခရေအာင္ တနည္းအားျဖင္႔ ျမန္မာနိုင္ငံအေရး ၀င္ေရာက္စြာက္ဖက္ေနတာဟာ ဘယ္သူမွ မဟုတ္ဘူး ။ တရုပ္နိုင္ငံသာျဖစ္ေႀကာင္း ေျပာဆိုႀကရေအာင္ဗ်ာ။ ဒါေႀကာင္႔ က်ေနာ္တို႔တခုခုမလုပ္သင္႔ေပဘူးလားလို႔ ။။။။

ခိုင္ေအာင္ေက်ာ္ ( နယူးေယာက္ )

http://www.mediafire.com/file/pjl4ribca732tg6/9%20Sep%202010%20yeyintnge%27s%20diary.doc

http://www.mediafire.com/file/2l19av1im96l4da/9%20Sep%202010%20yeyintnge%27s%20diary.pdf
9 Sep 2010 Yeyintnge's Diary

အဆိုးထဲက အေကာင္းကို ရွာေဖြခ်င္သူမ်ား
အက္ရွ္ေလ ေဆာ့သ္ Thursday, September 09, 2010 သူ႔အေတြး သူ႔အျမင္
သိပ္မၾကာခင္ လပိုင္းက အပစ္ရပ္အဖဲြ႔ေတြ၊ တိုင္းရင္းသားေဒသ လူထုအေျချပဳ အဖဲြ႔ ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ လာမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲကုိ ဝင္ဖုိ႔ ပါတီေတြ ေထာင္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ပဲ ေမလကုန္ေလာက္မွာ မွတ္ပံုတင္ ေလွ်ာက္ခဲ့ၾကတဲ့ ပါတီ ၄၂ ခုထဲက သုံးပုံႏွစ္ပံုေလာက္ဟာ တိုင္းရင္းသား လူမ်ဳိးစု အဝန္းအဝုိင္း ကိုယ္စားျပဳေနပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲက ယံုၾကည္ရပါ့မလား ဆုိတာကေတာ့ တိုင္းရင္းသား ပါတီေတြ လြတ္လြတ္ လပ္လပ္ မဲဆြယ္ စည္းရံုးခြင့္ ရွိရဲ႕လား၊ ေရြးေကာက္ပဲြေန႔မွာ မဲကို မွန္မွန္ကန္ကန္ ေရတြက္ေပးပါ့မလား ဆိုတာေတြကုိ ၾကည့္ရင္ သိႏုိင္ပါတယ္။

က်ေနာ္ စကားေျပာခ့ဲသူေတြကေတာ့ ၂ဝဝ၈ ခုႏွစ္ အေျခခံ ဥပေဒဟာ ခ်ဳိ႕ယြင္း အားနည္းခ်က္ေတြ ျပည့္ေနတယ္၊ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ဟာ စစ္တပ္က အားေကာင္းေကာင္းနဲ႔ ထိန္းခ်ဳပ္ထားမယ့္ သမၼတ စနစ္ အစိုးရ တရပ္ပဲ ျဖစ္မယ္ ဆိုတာ နားလည္ထားၾကသူေတြပါ။ ႏွစ္ေပါင္း ၆ဝ သက္တမ္း ရိွတဲ့ နယ္စပ္ေဒသ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡဟာလည္း လူမ်ဳိးစုေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး ရည္မွန္းခ်က္ကုိ လူသိရွင္ၾကားျဖစ္ေအာင္ နည္းနည္းပဲ လုပ္ႏိုင္ခဲ့ပုံ၊ စစ္တပ္နဲ႔ အေပါင္းအပါေတြကပဲ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး နယ္ပယ္ အမ်ားစုကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားပုံ ဒါေတြကိုလည္း သိၾကပါတယ္။ သူတုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္တာက ေရြးေကာက္ပြဲ ေနာက္ပိုင္းမွာ လႈပ္ရွား ႏုိင္မယ့္ နယ္ပယ္ အသင့္အတင့္ ရလာဖုိ႔ပါပဲ။

၁၉၉ဝ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို လူထုက ၾကည္ညိဳ ေလးစားလုိ႔ အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီ အဖဲြ႔ခ်ဳပ္ (NLD) က အျပတ္အသတ္ ႏုိင္ခ့ဲပါတယ္။ NLD ရဲ႕ ၾသဇာ အဲဒီလုိ ႀကီးခ့ဲေပမယ့္ တိုင္းရင္းသား လူမ်ဳိးစု ပါတီေတြက ကိုယ္စားလွယ္ ၆၅ ေယာက္လည္း ေရြးေကာက္ခံရပါတယ္။ အဲဒီ ပါတီေတြက စည္းလံုးညီညြတ္ေသာ တုိင္းရင္းသား လူမ်ဳိးစုမ်ား မဟာမိတ္ အဖြဲ႔ (UNA) ဆုိတာကုိ ဖဲြ႔ထားတာပါ။ ဒီအဖဲြ႔ဟာ NLD နဲ႔ နီးနီး ကပ္ကပ္ ရွိခ့ဲတာကေတာ့ ၁၉၉ဝ ေရြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္ အသိအမွတ္ျပဳခံရေရး ဆုိတ့ဲ တူညီတ့ဲ ရည္မွန္းခ်က္ေၾကာင့္ ပါပဲ။

NLD က အခု က်င္းပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ ပါတီ မွတ္ပံုမတင္ဖုိ႔ ဆံုးျဖတ္ထားတာပါ။ ဒီလုိ ဆုံးျဖတ္တာဟာ တိုင္းရင္းသား လူမ်ဳိးစု နယ္ေျမေတြမွာ ေဒသခံ ပါတီေတြအတြက္ လမ္းဖြင့္ေပးလိုက္သလို ျဖစ္သြားတယ္လုိ႔ လူမ်ဳိးစု ႏိုင္ငံေရးသမားေတြက ျမင္ၾကပါတယ္။

ဒီျဖစ္ရပ္ဟာ ၁၉၉၅ မွာ စစ္အစိုးရရဲ႕ အမ်ဳိးသားညီလာခံကေန NLD ႏုတ္ထြက္သြားတဲ့ အတြက္ ညီလာခံမွာ စစ္အစိုးရ မထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့ တခုတည္းေသာ အသံအျဖစ္ အပစ္ရပ္အဖဲြ႔ေတြပဲ က်န္ရစ္ခဲ့သလို အေျခ အေနမ်ဳိးကို ျပန္ျပီး ထင္ဟပ္ပါတယ္။ ၂ဝဝ၈ အေျခခံဥပေဒမွာ တုိင္းရင္းသားေတြရဲ႕ လိုအင္ ဆႏၵေတြ ပါဝင္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေရးက မေအာင္ျမင္ေပမယ့္ ညီလာခံမွာ အပစ္ရပ္ အဖဲြ႔ေတြ ပါဝင္ႏုိင္တ့ဲ အတြက္ တိုင္းရင္းသားေတြရဲ႕ နစ္နာမႈေတြ၊ ဆႏၵေတြကို ေဆြးေႏြးခြင့္ ရခ့ဲပါတယ္။ ဒါဟာ ၁၉၆ဝ ေနာက္ပုိင္း အမ်ဳိးသား ႏိုင္ငံေရး စင္ျမင့္မွာ ပထမဆံုး ရတ့ဲ အခြင့္အေရးပါပဲ။

ဒီႏွစ္ ေရြးေကာက္ပဲြမွာေတာ့ အမ်ဳိးသား လႊတ္ေတာ္နဲ႔ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ႏွစ္ရပ္ အတြက္ တိုင္းရင္းသား လူနည္းစု ပါတီ တခ်ဳိ႕ ဝင္ျပိဳင္ၾကပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္ အမ်ားစုကေတာ့ ျပည္နယ္ ၁၄ ခု နဲ႔ တိုင္း လႊတ္ေတာ္ေတြမွာ အႏိုင္ရဖုိ႔ အဓိက အေလးထားၾကပါလိမ့္မယ္ (ျပည္နယ္နဲ႔တုိင္း တုိ႔ကုိ အေျခခံ ဥပေဒသစ္ အရ “ေဒသ” လုိ႔ အမည္ ေျပာင္းထားပါတယ္)။ သူတုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္တာက အဲဒီ ျပည္နယ္ လႊတ္ေတာ္ေတြမွာ ေနရာ အေတာ္အတန္ ရထားမယ္ ဆိုရင္ အစိုးရ ခ်မွတ္ေပးမယ့္ အခြန္ေငြ (သဘာဝ သယံဇာတ ထုတ္လုပ္မႈ အပါအဝင္)ေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ ေနရာမွာ ညီညီမွ်မွ် ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္ဖုိ႔၊ ေက်ာင္းေတြ၊ လူထု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးနဲ႔ တရားရံုး စနစ္ေတြမွာ အသံုးျပဳတဲ့ ဘာသာစကား မူဝါဒကိစၥေတြ အခြင့္အေရး ညီမွ် လာေစဖုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ အစိုးရအာဏာကို ထိန္းညွိေရးအတြက္ ဝန္ၾကီးေတြ ခန္႔ထားရာမွာလည္း မွ်မွ်တတ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ဖုိ႔လည္း သူတုိ႔က ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။

ပါတီ အေတာ္မ်ားမ်ား အထူးသျဖင့္ လူမ်ဳိးစုငယ္ ကိုယ္စားျပဳ ပါတီေတြက ေရြးေကာက္ပဲြဟာ သူတုိ႔ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး အရ အေရးပါမႈကို ျပသႏိုင္ေရးအတြက္ အခြင့္အလမ္း ျဖစ္တယ္လုိ႔ သေဘာထားၾကပါတယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕ လူမ်ဳိးေရး ေဖာ္ေဆာင္ သတ္မွတ္မႈ ပိုျပီး ခိုင္မာ အားေကာင္းလာေအာင္ လုပ္ခ်င္ၾကတာပါ။ ပုန္ကန္မႈ သက္တမ္းရွည္ေနတဲ့ ကရင္တုိင္းရင္းသားေတြလုိ အဝန္းအဝုိင္းနဲ႔ ဆက္စပ္မႈရွိတဲ့ ပါတီ တခ်ဳိ႕ အဖုိ႔ေတာ့ လက္နက္ မကိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးအဖဲြ႔ ဖဲြ႔တာဟာ နယ္စပ္ အေျခစုိက္ ေတာ္လွန္ေရးကေန လြတ္လပ္ေရး ေၾကညာလုိက္တ့ဲ သေဘာပါပဲ။

ေလာေလာဆယ္ ပါတီေတြက မွတ္ပံုတင္တ့ဲအဆင့္ လုပ္ေနၾကၿပီး ေနာက္ပုိင္းမွာ စည္းရံုးေရး ဆင္းၾကေတာ့မွာပါ။ အဲဒီအခါ လူမ်ဳိးစုမဲေတြ ျပန္႔မထြက္သြားရေအာင္ အေကာင္းဆံုး ဘယ္လို လုပ္ၾကမယ္ ဆိုတာကို သူတုိ႔ အခ်င္းခ်င္း စျပီး ေဆြးေႏြးႏိုင္ၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ ျပည္နယ္ေတြမွာ ပါတီ တခုတည္းကေန ေဒသခံေတြကုိ စုစည္းႏိုင္ပုံ ရပါတယ္။ ကခ်င္ျပည္နယ္ တိုးတက္ေရး ပါတီ (KSPP)ကုိ ႏိုင္ငံေရး ပါတီ အျဖစ္ အစိုးရက မွတ္ပံုတင္ ခ်မေပးေသးတာ အဲဒီအေၾကာင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္လုိ႔ KSPP နဲ႔ တျခား အမီွအခုိကင္းတဲ့ ပါတီေတြ ေရြးေကာက္ပြဲ မဝင္ႏုိင္ဘူး ဆိုရင္ ေရြးေကာက္ပဲြကုိ ယံုၾကည္မႈ အၾကီးအက်ယ္ နည္းသြားၾကမွာပါ။

တခ်ဳိ႕ ေဒသေတြမွာ (ဥပမာ ကရင္ အသုိင္းအဝန္းမွာ) ပါတီ တခုမက ေပၚလာပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရး အေတြ႔အၾကံဳ မရွိၾကတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြ ၾကားမွာ အေကာင္းဆံုး လက္တဲြၾကေရး သေဘာတူညီမႈ ရ၊ မရ ဆိုတာကလည္း စိတ္္ဝင္စားစရာပါပဲ။ ဒီေခါင္းေဆာင္ေတြက ဆက္ဆံေရး ေျပျပစ္ ေခ်ေမြ႔တာကို သေဘာ ေတြ႔သူေတြ မဟုတ္ပါဘူး။

ေဒသဆိုင္ရာ အေျခအေနေတြေပၚ မူတည္ျပီး တခ်ဳိ႕ ေဒသေတြမွာ တုိင္းရင္းသားေတြရဲ႕ မဲေတြ ျပန္႔ကြဲ မသြားရေအာင္ ပါတီ ကိုယ္စားလွယ္ အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ ကူညီေရး သေဘာတူျပီး ေအာင္ႏိုင္ေရး အတြက္ ညြန္႔ေပါင္း ဖဲြ႔ၾကပါလိမ့္မယ္။

ပါတီမွတ္ပံုတင္တာေတြကို လက္ခံလိုက္ျပီ ဆိုတာနဲ႔ (ဒါမွမဟုတ္ တရားဝင္ ပယ္လိုက္ၿပီ ဆုိတာနဲ႔) ၁၉၉ဝ တုန္းက လိုမ်ဳိး မဟာမိတ္ ဖဲြ႔တာေတြ ပိုျပီး ေပၚထြက္လာႏိုင္ပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ တိုင္းရင္းသား ႏိုင္ငံေရး သမားေတြက စစ္အစုိးရဘက္ေတာ္သား ကိုယ္စားလွယ္ေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းဖုိ႔ လိုအပ္မယ္ ဆိုတာ သိေနၾကပါတယ္။
စစ္အစိုးရ ဖဲြ႔ထားတဲ့ ျပည္ေထာင္စု ၾကံ့ခိုင္ေရးႏွင့္ ဖြံျဖိဳးေရး ပါတီကို ကိုယ္စားျပဳ ရပ္တည္ဖုိ႔ ဆံုးျဖတ္ထားၾကတဲ့ ကရင္၊ ကခ်င္ ဒါမွမဟုတ္ မြန္ေဒသခံေတြနဲ႔ပါ။

က်ေနာ္ စကားေျပာခ့ဲတဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြက ေရြးေကာက္ပြဲဟာ လြတ္လပ္ တရားမွ်တမယ္လုိ႔ ယူဆၾကတယ္။ သူတုိ႔ ပါတီေတြ ေကာင္းေကာင္း ယွဥ္ျပိဳင္ႏိုင္မယ္လုိ႔ ယံုၾကည္ၾကပံုပါပဲ။ အစိုးရ ေထာက္ခံတဲ့ပါတီေတြက ႏိုင္ငံေရးအရေရာ၊ ရံပံုေငြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ေရာ အခြင့္ထူးေတြ ရေနတယ္ ဆုိတာကေတာ့ ရွင္းပါတယ္။ သူတုိ႔က အစိုးရ ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ သတင္းစာေတြ၊ တျခား မီဒီယာေတြကုိ အသံုးခ်ခြင့္ ရိွေနတာပါ။

၁၉၉ဝ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေတြကို မွ်မွ် တတ ေရတြက္ခ့ဲပါတယ္။ စစ္အစိုးရက အဲဒီလို ရလဒ္မ်ဳိး ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ေနာက္ထပ္ မျဖစ္ရေအာင္ ရွင္းရွင္း လင္းလင္း ပိုင္းျဖတ္ထားပုံပါပဲ။ ဒီႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ သူတုိ႔ ကလိမ္က်မယ္ မက်ဘူး ဆိုတာကို ေစာင့္ၾကည့္ဖုိ႔ပဲ ရွိပါတယ္။

ဒီလို မေရရာတာေတြ ရိွေနတဲ့ အတြက္ တိုင္းရင္းသား လူနည္းစု ပါတီဝင္ေတြဟာ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ အျဖစ္ ပါဝင္ အေရြးခံရင္ သူတုိ႔ဟာ သူတုိ႔ အသုိင္းအဝန္းမွာ ရပ္တည္ေရး ခက္ခဲလာရုံမက အႏၱရာယ္လည္း အေတာ္ ႀကီးေနပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ပဲ ၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပြဲကို ကိုယ္စားျပဳ ေဆာင္ရြက္ခြင့္ျပဳတ့ဲ ေရြးေကာက္ပြဲလုိ႔ သေဘာထားၾကတာပါ။ အေၾကာင္းကေတာ့ အရည္အခ်င္း ရွိတဲ့သူ အမ်ားစုဟာ သူတုိ႔ကိုယ္တိုင္ ဝင္အေရြးခံဖုိ႔ စိတ္မပါလွဘဲ တျခားသူေတြကို စုစည္းဖုိ႔ ၾကိဳးစားေနတာေၾကာင့္ပါပဲ။

အစိုးရနဲ႔ မပတ္သက္တဲ့ ပါတီေတြကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲဝင္ဖုိ႔ လုပ္ေနခ်ိန္မွာ အကန္႔အသတ္ အေတာ္မ်ားမ်ားနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ပါတီေတြမွာ ပညာတတ္ ေခါင္းေဆာင္ေတြ ရွိၾကေပမယ့္ တခ်ဳိ႕မွာေတာ့ အေတြ႔အၾကံဳ နည္းပါးတဲ့ ပါတီဝင္ေတြပဲ ရွိၾကတာပါ။ ဥပမာအားျဖင့္ ကရင္ ပါတီ တခု ဆိုရင္ ဗုဒၶဘာသာ လႊမ္းမိုးတဲ့ ပိုးကရင္နဲ႔ ခရစ္ယာန္ အမ်ားစု ျဖစ္တဲ့ စေကာကရင္ အသုိင္းအဝန္း ႏွစ္ခုစလံုး ရွိေနေပမယ့္ သူတုိ႔မွာ တတ္သိပညာရွင္ေတြ၊ အားကုိးရတ့ဲ ေဒသခံ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ မရွိပါဘူး။

တိုင္းရင္းသား လူနည္းစု ပါတီေတြ အဓိက ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ ျပႆနာေတြထဲက တခုကေတာ့ ရံပံုေငြ မရွိတာပါပဲ။ ပါတီ ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို မွတ္ပံုတင္ဖုိ႔၊ မဲဆြယ္ စည္းရံုးဖုိ႔ ေငြ လိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေရြးေကာက္ပဲြက တရားမွ်တမယ္ဆိုရင္ မဲ အလုံအေလာက္ ရမယ္လုိ႔ သူတုိ႔ ယံုၾကည္ေနၾကပါတယ္။ သူတုိ႔က မဲဆြယ္တ့ဲေနရာမွာ ေငြသိပ္မကုန္ဖုိ႔ကိုပဲ ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကတာပါ။

ေရြးေကာက္ပြဲၿပီးၿပီးခ်င္းေတာ့ ဒီေရြးေကာက္ပဲြက ျမန္မာျပည္အေပၚ ဘယ္လို သက္ေရာက္မႈ ရွိတယ္ ဆိုတာ အဆံုးအျဖတ္ ေပးႏုိင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေရြးေကာက္ပြဲေၾကာင့္ အေရးပါတဲ့ အေျပာင္းအလဲ ျဖစ္သလား မျဖစ္ဘူးလား ဆိုတာ အကဲျဖတ္မႈ မလုပ္ခင္ က်ေနာ္တုိ႔ တႏွစ္ေက်ာ္ေက်ာ္ ေစာင့္ဖုိ႔ လိုပါလိမ့္မယ္။ ခုအခ်ိန္မွာေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲ လုပ္ငန္းစဥ္ကို အျပစ္ေျပာဖုိ႔ ခ်ဳိ႕ယြင္းခ်က္ေတြကို ေထာက္ျပဖုိ႔ ၾကိဳးစားေနၾကသူေတြအဖုိ႔ အေထာက္ အထားေတြ အမ်ားၾကီး ရွိေနမွာပါ။ ဒါေပမယ္လုိ႔ ေဝဖန္ ျပစ္တင္သူေတြမွာလည္း တျခား ေရြးခ်ယ္စရာ နည္းလမ္းေကာင္းေတြ ရိွမေနပါဘူး။

ေရြးေကာက္ပြဲဝင္ဖုိ႔ ၾကိဳးစားေနၾကသူ အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ျမန္မာျပည္ အေျခအေန အေကာင္းဘက္ကုိ ေျပာင္းလဲေအာင္ လုပ္ေနၾကသူေတြ ျဖစ္တယ္ ဆုိတာကုိေတာ့ အသိအမွတ္ ျပဳသင့္တာေပါ့။ သူတုိ႔က ေရြးေကာက္ပဲြကုိ ရိွသင့္ ရိွအပ္တ့ဲ မေကာင္းဆုိးဝါး လုိ႔ သေဘာထားေနၾကသူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

(Asley South ေရးသားသည့္ Making the Best of a Bad Election ကုိ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာ ျပန္ဆုိသည္။ စာေရးဆရာ Asley South သည္ ျမန္မာႏွင့္ အေရွ႕ေတာင္အာရွေဒသတြင္းရိွ လူသားခ်င္း စာနာမႈဆိုင္ရာ ႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးရာ အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ျဖစ္သည္။ )
http://www.irrawaddy.org/bur/index.php/editorial/2009-02-27-05-56-44/3990-2010-09-06-08-38-47